Yeryüzü

TOPRAK

Dünyanın kabuğunu meydana getiren litosfere, genel olarak verilen ad. Toprak, ateş küre ile hidrosfer ve atmosfer kürelerinin arasında bulunur. İçinde madenler, taşlar ve daha başka tortular vardır. Ateş kürenin zamanla soğumasından meydana gelmiştir. Bu soğuma sırasında bazı madeniler daha derinlerde kalmış, bazı madenler, tabakalar halinde yanardağ külleri ve lavları olarak toprağın yüzüne çıkmıştır. Toprağı meydana […]

ATMOSFER

Yeryuvarlağı çevreleyen gaz tabakası. Çeşitli gazların karışımından meydana gelmiştir. 30 kilometre yüksekliğe kadar yapılan ölçülere göre atmosferde % 78.03 oranında azot, % 20.99 oranında oksijen bulunmaktadır. Bu iki gazdan başka % 0,9 argon, % 0.03 karbondioksit, % 0.01 hidrojen, % 0,002 neon, % 0,0005 helyum, % 0,0001 kripton, % 0.0001 ozon, % 0.00001 ksenon bulunmaktadır. […]

VOLKAN

Pirosfer tabakası ile litosfer arasındaki bağlılığı sağlayan ve magmadan çıkan maddelerin yeryüzüne yayılmasına aracılık eden litosferdeki doğal çatlaklara verilen ad.Bir volkanda üç bölüm görülür: 1 – Baca, 2 – Krater, 3 – Koni. Baca: Magmadan yükselen lâv ve benzeri elemanların, litosfer yüzeyine çıkmasına aracı olan bir ya da bir kaç kollu kanallardır. Krater : Bacanın, […]

BAZALT

Volkanik kaya kütlelerinden biri. Siyah renkte ve kesif yığınlar halindedir. Tabiatta kütle, damar ve akıntı halinde bulunur. Başlıca özelliklerinden birisi, altıgen prizmalar biçiminde, büyük sütunlar meydana getirmesidir. Bu sütunlar, magma akıntılarının soğuyup büzülmesinden ileri gelmiştir. Sert ve dayanıklı bir taş olduğundan kaldırım, yapı taş, köprü malzemesi olarak kullanılır. Yeryüzünde çok bol olan bazalt, bazı memleketlerde, […]

DEPREM

Yer kabuğunun, zaman zaman oldukça geniş bir alandaki birkaç saniyelik sarsıntılarına verilen ad. Yerkabuğundaki bu sarsıntılar, insan tarafından duyulmayan, yalnız sismograflar tarafından kaydedilebilen hafif şekiller de (mikrosizm) olabileceği gibi insanlar tarafından duyulabilecek şekillerde (makrosizm) olabilir. Depremler, litosferin derinliklerinde meydana gelir. Depremin meydana geldiği bu noktaya (iç merkez) adı verilir. Bu merkezden itibaren depremler, titreşimlerle her […]

AKARSULAR

Yağışlarla yeryüzüne düşen ve kaynaklarından çıkıp yaptıkları bir yatak içinde bir araya gelerek bir denize ya da bir göle dökülen sular. Küçük akarsulara dere, daha büyüğüne çay denir. Dere ve çayların birleşmesinden meydana gelen akarsulara ırmak, ırmakların daha büyüğüne nehir denir. Akarsular denizlere ya da göllere döküldükleri gibi, step veya çöllerden geçerken denize kadar ulaşamadan […]

DİKİT

Yeraltındaki mağaralarda bulunan jeolojik oluşumlar. Nemli olan mağara tavanlarından damlayan kireçli suların buhar olması sonucu, mağaraların tabanında zamanla uzun kalker sütunları meydana gelir. Aşağıdan yukarıya doğru uzanan bu sütunlar, yer altı mağaralarındaki “dikit” oluşumlardır. Mağaraların tavanında meydana gelerek avize halinde aşağı sarkan oluşumlar da vardır. Bunlara da “sarkıt” adı verilir. Bu iki oluşum, birlikte olduğu […]

AKINTILAR

Okyanus sularının yer değiştirme hareketine verilen ad. Bazı okyanuslarda akıntılar o kadar belirli bir yol takip ederler ki, akıntılar kendilerini çevrele yen sulardan kolaylıkla ayırt edilebilinir. Akıntılar sıcaklıklarına göre ”Sıcak akıntılar”, “Soğuk Akıntılar” olarak ikiye ayrılırlar. Derinliklerine göre de “Yüzey akıntılar” ve “Derin su akıntıları” adlarını alırlar. Genel olarak akıntılar Ekvator bölgesinde ısınan suların güney […]

GEL – GİT OLAYI

Ayın ve güneşin çekim etkisi sonucu deniz sularının yükselip alçalması olayı. Ay dünyaya, güneşten çok yakın olduğu için, ayın çekim gücü, güneşten 22 defa fazladır. Yeryüzünün aya dönük yüzünde, sularda bir kabarma olur (Gel olayı). Yeryüzünün görmeyen yüzünde ise, dünyanın dönme hareketinden doğan ; santrifüj olayı meydana gelir. Bu olay sonucu (Gel olayı) meydana gelir. […]