Nedir
ŞAPKA KANUNU « Tarih
Büyük Atatürk'ün, Türk milletinin batılılaşması yolunda yapmış olduğu devrimlerden biri. Kurtuluş Savaşı'nın kazanılması ile Türk milletinin hakları, bütün dünya devletleri tarafından tanınmış oldu. Bundan sonra Atatürk, Cumhuriyeti ilân ederek, Türk toplumunun yönetiminde, Batı anlayışında bir yönetim şeklini kabul ettirmiş oldu. Bu yeni rejimle birlikte, Batı medeniyetini daha derinden benimseyebilmemiz için, yapılması gerekli pek çok şeyler vardı. Yazımız, kıyafetimiz kanunlarımız, eğitim sistemimiz v.b. değişmesi gerekli müesseseler arasında idi. Bunları sırası geldikçe gerçekleştirme yoluna giden Büyük Atatürk'ün, bu yoldaki devrimlerinden biri Şapka Kanunudur.
1925 yılından itibaren, fes yerine şapka giyilebilmesi yolunda çeşitli tartışmaların olduğu bir sırada, Büyük Atatürk, 24 Ağustos 1925 günü Kastamonu'ya, başında şapka olduğu halde gitmiş ve şapkanın, bir medeniyet zihniyetini de gösterdiğini işaret ederek, bu değişikliği giyinmemizle de ispat etmek zorunluluğunda olduğumuzu belirtmiştir.
Atatürk'ün bu sözleri ve çağrısı üzerine, aydınlar, fes yerine şapka giymeğe başlamışlardır. Büyük Millet Meclisinin 25 Aralık 1925 tarihinde kabul ettiği Şapka Kanunu ile de, fes yerine şapka giyimi, resmen kabul edilmiştir.
BAB-I ALİ BASKINI « Tarih
Balkan Savaşı sıralarında İstanbul' da yapılan bir hükümet baskını. Balkan Savaşı'nın yenilgileri üzerine, sadrazam Kâmil Paşa'nın başında bulunduğu hükümet, Londra konferansında teklif edilen barış şartlarını kabul ederek savaşa son vermek istiyordu. Böyle bir antlaşmaya taraftar olmayan İttihat ve Terakki partisi adına başta Enver ve Talât beylerle hatip Ömer Naci'nin bulunduğu birkaç yüz kişilik bir grup, kabinenin toplantı halinde bulunduğu Bâb-ı Âli'ye 23 Ocak 1913 te bir baskın yapmış birkaç kişi öldürülmüştür. Kâmil Paşa istifaya zorlanmış, onun yerine Mahmut Şevket Paşa'nın sadrazam olması sağlanmıştır. Böylelikle iktidar tekrar İttihat ve Terakki Partisine geçmiştir.
BENZEN « Kimya
Benzol oynak su gibi duru, kendine mahsus kokusu olan bir sıvı. Özgül ağırlığı 0,885, donma derecesi 5,5 alevlenme derecesi 80.15 derecedir. Açık havada is çıkararak yanar ve karbon dioksit ile su meydana getirir. Yanarken fazla enerji verdiği için patlamalı motörlerde kullanılan yakıtlara katılır. İçildiğinde fazla bir zararı olmaz fakat değişik su buharlarının solunumu kısa zamanda ölüme sebep olur. Teknikte çoklukla taş kömürü katranın damıtılmasından ve ham gazın yıkanmasından elde edilmektedir. Bundan başka asetilen etilen metan gibi bileşiklerin kızgın borularından geçirilmesi ile de elde edilmektedir.
Motor yakıtlarına karıştırıldığı gibi insan ve hayvanlarda deri parazitlerine ve kurtlara karşı ilâç olarak; patlayıcı madde imalinde anilin boyalarda lâstik sanayinde kullanılmaktadır.
GENLEŞME « Kimya
Isının cisimlerde sebep olduğu hacim değişmesi. Cisimlerin ısıtıldıklarında, ya hacimlerinde yada boylarında (katı ise) bir artma olduğu kolayca ispatlanabilir. Bunun için hacim ya da uzunlukları belli olan cisimler, ısıtılır. Isıtılma halindeki ölçüleri ile ilk ölçüleri arasındaki fark, genleşmeyi ispatlamış olur.
Gençleşme, katı, sıvı ve gaz cisimler de olur.
Katı cisimlerin gençleşmesi'nde, uzama ve genişlemeden bahsedilir. Cisim, bir tel ya da çubuk şeklinde ise ısıtılma halinde cisimde meydana gelen değişiklik boyunda, yâni uzunluğunda olur. Cismin O" deki uzunluğu 1 ise, t° deki uzunluğu:
1 = (1° + At) dir.
Buradaki (A)', çubuğun yapıldığı maddeyi karakterize eden bir sayıdır ve “uzama katsayısı” adını alır.
Katı cisim, belirsiz bir şekle sahipse ısı ile meydana gelen değişiklik, hacminde oluyor demektir. Bu halde de, cismin 0° deki hacmi v° t deki hacmi v ise:
v = v (1 + Kt) olur.
Buradaki (k) sayısı, “genleşme katsayısı” dır.
Sıvıların genleşmesinde, yalnız hacim genleşmesinden söz edilir. Bu genleşme katsayı da katı cisimlerde olduğu gibidir. Yalnız sıvılardaki genleşme kat, sayısı (k), katı cisimlerde olduğunda daha fazladır. Bu da sıvı cisimlerin ısı. aldıklarında hacimlerinde daha çok artma meydana gelmesi ile bellidir.
Gazlarn genleşmesi, sabit basınç ve sabit hacim altında olmalarına göre değişir.
Bir gazın sıcaklığı değişirken, basınç sabit tutulursa, hacmi değişir. Gazın 0 deki hacmi v ise, t deki hacmi:
v = v (1 + Bt) dir.
Bu formüldeki (B), gazın sabit basınç altındaki genleşme katsayısıdır. Bu da, ideal gazlar için 1/273'e eşittir.
Bir gaz ısıtılırken, hacmi sabit tutulursa, basıncı artar. O gazın 0 deki basıncı p ise, t deki basıncı:
p = p (l + et) olur.
Bu formüldeki (C), gazın, sabit hacim altındaki genleşme katsayısıdır. (B) nin, (C) ye eşit olduğu ise, Boyle Mariotte kanunu ile ispatlanabilir.
APSE « Sağlık
İltihaplanmış bir doku içinde mey dana gelen cerahatin toplanması. Apse cerahat yapan mikroplar tarafından meydana gelir. En çok apse yapan mikroplar stafilokok, streptokok ve pnömokok'lardır. Apseler olgunlaşınca cerahati, yarılıp dışarı boşaltılır.
CANİK DAĞLARI « Türkiye Coğrafyası
Karadeniz bölgesinde, Ordu yakınındaki Melet vadisinden batıda Yeşilırmak' ın aşağı kesimine kadar uzanan dağlara verilen ad. Yükseklikleri, 1.500 - 2.000 metre arasındadır. Karadeniz'e paralel olarak seyrederler ve Karadeniz'e dökülen bir çok dere ve çaylarla kesilmişlerdir.
Dağların etek kısımları tarla ekimine uygundur. Yamaçları geniş ormanlarla kaplıdır. Anadolu tarafına bakan yamaçlarında ise otlaklar geniş yer tutarlar
