Türkçe ve Dilbilgisi

KOMPOZİSYON

Okul dilinde, biraz uzunca, biraz kişilik isteyen öğrenci ödevi. Başka deyimle, bir konunun çeşitli bölümler bir araya getirmek çatısını kurmak anlamına gelir. Bir kompozisyonun, bir ortası, bir sonu olur. Bir kompozisyon yazabilmek için konu ile ilgili maddeleri toplamak, (buluş), bunları bir araya koymak (düzenleyiş), bunlara bir yazı şekli vermek ve başına, ortasına, sonuna dikkat etmek, […]

NESİR

Dil kurallarından başka hiç bir ölçüye bağlı olmayan düz ve tabu anlatma yolu. Eski nesir, “sade nesir” ve “süslü nesir” olmak üzere başlıca iki koldan yürümüştür. Sade nesir, konuşma dilinde yazılan, açık, tabiî nesirdir. Bu nesirle halkla ilgili eserler ve bazı tarihler yazılmıştır. Süslü nesir ise, yabancı kelime ve dil kurallarıyla yüklü, çeşitli söz sanatlarıyla […]

DİLLER

Bir arada yaşamaya başlayan ilk insanlar için bir anlaşma ihtiyacı kendini göstermiş ve bu amaçla önleyici yüz, vücut ve ses işaretlerinden faydalanılmıştır. Böylece insanların düşünüp duyduklarını anlatmak için kullandıkları diller tabiî işaretlerin, yavaş yavaş yapma işaretler haline gelmesinden meydana çıkmıştır. Tabiî işaretler, seslerden ve hareketlerden ibarettir. Seslerin ve hareketlerin zamanla gelişmesinden söz dili ve hal […]

FİİL

Bir iş, bir hareket ya da bir oluş bildiren kelimelere fiil adı verilir. Fiil, tarifinden de anlaşıldığı gibi, bir hareketi, bir oluşu bildiren kelimedir. Bu bakımdan, dilbilgisindeki öbür kelimelerden ayrılır. Bildiğimiz isim gibi, zamir gibi kelimeler, duran şeyleri tanımlayan kelimelerdir. Fakat, yeryüzünde, gerek cisimlerde, gerekse tabiatın kendisinde süreli bir hareket, süreli bir oluş vardır. Zaman […]

HECE

Bir kelimenin söylenişinde, zincirlenmiş seslerin kulağa göre ayrılan bölümlerinden her birine verilen ad. Başka bir deyişle, konuşma sırasında, her nefes hamlesinde çıkan sese verilen ad. Heceler, içlerindeki seslerin sayısına göre çeşitlere ayrılır : 1 – Tek sesli heceler; böyle hecelerde yalnız bir ses vardır. 2 – İki sesli heceler; iki ses olan hecelerdir. Bunlar, ya […]

İMLA KURALLARI

İmlâ, kelimelerin yazılışında kullanılması kabul edilmiş olan harf dizimidir. Türkçenin imlâ kuralları şunlardır: 1 – İmlâda ilke : Türk dilinin imlâsında ilke, genel kültür Türkçesinin her sesini kendi harfiyle yazmaktır. Genel kültür Türkçesi, yurdumuzda nice yüzyıllardan beri sürüp giden kültür akışlarıyla, bölge ağızlarının üstünde olarak, yerleşmiş olan konuşma dilidir. 2 – Türk harfleri: Sekiz sesli […]

İSTİARE

Bir sözün benzetme amacı güdülerek başka bir söz yerine kullanılması. İstiare, bir çeşit benzetmedir. Yalnız, “benzetme” ile ayrıldığı noktalar vardır. Benzetmede, benzeyenle kendisine benzetilenin birlikte söylenmesi şarttır. İstiarede ise benzeyen ya da kendisine benzetilenden bir tanesi söylenir, öbürleri söylenmez. “Yüce dağ başında siyah tül vardır” mısrasında, “siyah tül, kara bulut” anlamında, “Bir med zamanı gökyüzü […]

KELİME

Cümlede bir anlamı olan hecelere ya da hece birliklerine verilen ad. Türkçe’de kelimeler, yazıldıkları gibi okunurlar. Ancak yabancı dillerden kendi imlâsıyla alınmış kelimeler yine kendi imlâlarıyla okunurlar. Türkçede kelimeler, a – Büyük sesli uyumu kuralı, b – Küçük sesli uyumu kuralı olmak üzere iki kurala uygunluk gösterirler. Büyük sesli uyumu kuralı, kelimelerin, bütün hecelerindeki seslerin […]

BAĞLAÇ

Cümle içinde eş vazifeli kelimeleri,ya da anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan kelimelere bağlaç denir. Bağlaçların, kendi başına anlamı olmadığı halde, cümle kuruluşlarında işe yararlar. Dilimizde kullanılan bağlaçlar çoktur. Bunların başlıcaları şunlardır. İle (-le , -la), ve, de… de, ıem… hem; ya…, ne… ne, ya da, ama, lâkin, fakat, halbuki, çünkü, zira bari hiç olmazsa, ki. […]