Teşkilatlar

MİLLETLER CEMİYETİ

1920 de kurulmuş milletlerarası bir teşkilât. Versailles antlaşmasına imza koyan 26 devlet, bu teşekkülün asıl kurucularıdır. 1945 yılında Birleşmiş Milletler Teşkilâtı’nın kurulması üzerine son bulmuştur. Milletler Cemiyeti, üye devletleri birbirlerinin istiklâllerine sayı göstermesini; birbirlerinin bağımsızlık ve egemenlik bölgelerine saldırmamalarını çıkaçak anlaşmazlıkların zor yoluyla çözülmemesini amaç olarak almıştı. Milletler Cemiyeti, önemi büyük olmayan bazı meselelerde rol […]

CENTO (MERKEZ ANTLAŞMA TEŞKİLATI)

Bağdat Paktının yerine kurulan teşkilât. 14 Temmuz 1958 tarihinde, Irak‘ta Kral Faysal’ın, Başbakan Nuri Sait Paşanın ve Prens Abdülillah’ın öldürülmesi, krallığın son bulması ile sonuçlanan ayaklanma sonunda Irak, Bağdat Paktından ayrıldığını bildirmiş; bunun üzerine Bağdat Paktının üyeleri olan Türkiye, İngiltere, Pakistan; Irak‘ın artık katılmadığı paktın devam ettiğini açıklamışlardır. Fakat, bu kere (Ağustos 1959’da) pakt eski […]

SENDİKA

Aynı ya da benzer meslek sahibi kimselerin, meslekleri ile ilgili menfaatlerinin korunması amacıyla meydana getirdikleri derneklere verilen ad. Sendikalar, genel olarak a – İşçi Sendikacılığı b – İşveren sendikacılığı olmak üzere ikiye ayrılır. İşçi sendikaları, çeşitli sanat kollarında çalışan işçilerin meslekleri ile ilgili menfaatlerini korudukları gibi, üyelerine kara günlerinde çeşitli yardımlarda bulunmayı amaç edinmiş kuruluşlardır. […]

ÇADIR MEHTERLERİ

Osmanlı padişahlarının seferde ve çeşitli gezilerde kurulan otağ ve çadırlarını hazırlamak ve kurmak işleri ile vazifeli olan teşkilât. Bu teşkilât, devamlı olarak İstanbul‘da Sultanahmet meydanındaki bir binada bulunmakta idi. Bunlar, “otağgeran” “hayme-dûzan” gibi adlarla çadır yapıcı, dikici, perdeci gibi bölümlere ayrılardı. Bunlar, seferlerden ve padişahların herhangi bir gezisinden önce gidilmesi gereken yere giderek otağ ve […]

YENİÇERİLER

Yeniçeri teşkilâtı Sultan Orhan zamanında kuruldu. Bu teşkilâta ilkin “yaya” adı verildi ve savaş zamanında bir akça gündelikle askere alınırdı. Savaş için teşkilâtlanan ve savaş bitince yurtlarına bırakılan askerlerden yeter fayda elde edilemeyince Çandarlı Halil Paşa yeni bir akerî teşkilât projesi hazırlamış, böylece Yeniçeri Ordusu da doğmuştur.Yeniçeriler, bir “Ocak”kabul edilmiş. Ocak ortalara, ortalar da zaman […]

FALANJ

İspanyol Faşizmine verilen ad. Resmen, 20 Ekim 1933 te jose Antonio Primo de Rivera’ın Madrid’te yaptığı büyük bir toplantı sırasında kurulmuştur. Falanj kelimesi Yunanca “Phalanx” kelimesinden alınmıştır. Bu kelime, Makedonya‘da ağır kargılarla donatılmış piyadelerin adıydı. Daha sonraları, eski Romalıların bazı piyade birliklerine de verilmiştir. Falanj sistemi, eski gelenek ve görenekleri, çağdaş şartlara uydurmaya çalışmış bir […]

FARMASONLUK

Dünyanın her tarafına yayılmış, az çok gizli bir özelliği ve kendine mahsus sırları olan milletlerarası bir derneğin adı. Kısaltılmış şekli ile “Masonluk” adı ile de bilinir. Bu derneğin, din ve milliyet farkı gözetmeksizin, insanlar arasında anlaşmak, sevişmek amacı güttüğü söylenir. Ancak, insanları, din ve milliyet farklarının sebep olduğu çeşitli anlaşmazlıklardan kurtaracağı, milletlerarası çarpışmaları önleyebileceği düşünülmüş […]

İZCİLİK

Genç kız ve erkeklerin şeref ve kudretine dayanan bir terbiye veren gençlik kurullarına verilen ad. İlkin, 1910 yılında İngiliz generali Baden Powel tarafından kurulmuştur. Okul çağındaki kız ve erkeklerin bünyelerini ve karakterlerini işletip düzenlemek üzere kurulan bu teşkilât, İngiltere ‘den Fransa‘ya, oradan da bütün dünyaya yayılmıştır. Bu gün hemen bütün dünya okullarında bu çeşitli şekiller, […]

JANDARMA

Bir ülke içinde meydana getirilen, her bakımdan ordunun kuruluşunu andıran silâhlı ve maaşlı bir kuvvet ve bu teşkilâttan olan kimseye verilen ad. Kelimenin aslı Fransızca “Gendarme” kelimesinden gelmedir ve ilk jandarma teşkilâtı da Fransa‘da kurulmuştur. Jandarmanın asıl görevi, şehirler dışında asayiş ve inzibatî sağlamaktır. Her bakımdan ordunun kuruluşunu andıran bir teşkilât olan jandarmada, ordudaki gibi, […]

LONCA

Eskiden, Osmanlı împaratorluğun da aynı konuda çalışan esnafın kurduğu birliğe verilen ad. Lonca teşkilâtı, Anadolu‘da XIII. yüzyıldan itibaren kurulmağa başlamıştır. Bugünkü anlamıyla, istihsal kooperatiflerine benzeyen loncalar, malın kalitesini daima yüksek tutmak, standart istihsali sağlamak kalifiye işçi yetiştirmek, malın değerlendirilmesini sağlamak, iş sahiplerine sermaye yardımında bulunmak gibi işler görürlerdi. Loncalar,”eski” ve “ihtiyarlar” tarafından yönetilir, lonca başkanlarına […]