Nedir
DEVŞİRME « Tarih
Yeniçerin ocağında, Hıristiyan çocuklarından alınacaklar toplama işi ve bu şekilde ocağa alınan askere verilen ad. Devşirme usulü Yeniçeriliğin kurulması ile büyük gelişmeler kazanmıştır. İlk zamanlarda yeniçeri olacak delikanlılar, savaşlarda ele geçirilen esirler arasında beşte bir olarak seçilen gençlerden ayrılmak suretiyle alınır, ve bunlara “pençik oğlanı” denirdi Devşirme Kanunu Murat II. zamanında yapılarak ilkin Rumeli’ye, sonraları Anadolu’ya tatbik edilmiştir.Devşirmeler ordunun gösterdiği ihtiyaca göre, üç, beş ya da yedi yılda bir yapılırdı. Sekiz ile yirmi yaş arasında olan ve temiz aileden gelme gençlerin bünye ve sıhhat bakımından sağlam olması göz önünde tutularak seçilir ve bunlar özel olarak yetiştirilmek suretiyle Osmanlı ordusunun çeşitli bölümlerin de kullanılırdı.
HİPNOTİZM « Sözlük
Telkin yoluyla bu işe elverişli biri üzerinde elde edilen uykuya benzer iradesizlik ve uyuşukluk hali. Hipnotizm, psikoloji, lâboratuarlarında, bu işe elverişli ve sinir sistemleri bakımından bu deneylerde olumlu sonuçlar verecek kimseler üzerinde uygulanır. Bu kimselere “medyum” adı verilir. Medyumun iradesi, bu telkini yapan, yani bir çeşit uykuya daldıran kimseye bağlıdır. Psikoloji lâboratuarlarında, bilimsel araştırmalar için başvurulan bir çalışma olduğu gibi, çoğu aile toplantılarında bir eğlence konusu olmak üzere de yapıla gelmektedir.
DÜYUNU UMUMİYE « Devlet
Osmanlı İmparatorluğunun son yüzyılında, devlet tarafından yabancılardan alınan borçlara ve bu borçları ödemek için kurulmuş müesseseye verilen ad. XIX yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı İmparatorluğu devlet masraflarını karşılıyamayacak bir malî buhrana sürüklenmiş bulunuyordu. Bu sıralarda Kırım Savaşı da önemli masraflara ihtiyaç göstermişti. Bu sebeple, 1854 yılından itibaren, savaş masraflarını karşılamak çeşitli iktisadî gelişmeleri sağlamak amacı ile bir "yabancılardan borç alma" devri başlamıştır. 1854 - 1874 yılları arasındaki yirmi yıl içinde 15 kere borç alınmış ve böylece yabancılara 238.773.000 altın lira borçlu duruma gelinmişti. Devletin genel gelirleri 25 milyon lirayı geçmediği halde, bu borçlar için yabancılara yılda 13 milyon, lira vermek gerekiyordu.
1874 yılından itibaren borç taksitlerini muntazam olarak ödemek imkânı kalmamış ve 1876 dan itibaren de borç ödemek tamamen durdurulmuştur.
Devletin, aldığı borçları ödeyemeyecek bir duruma gelmesi üzerine, 1881 yılında, memleket gelirlerinin bir kısmının-tahsilini, yabancı idaresine veren “Düyunu Umumiye” idaresi kurulmuştur. Merkezi İstanbul'da olan ve yabancıların temsilcilerinden meydana gelen Düyunu Umumiye, uzun yıllar, devlet içinde hem malî hem de siyasî nüfuzu olan bir yabancı makam halinde devam etmiştir. Devletin mali bağımsızlığına uymayan bu müessese, 1928 yılında yapılan antlaşma ile son' bulmuş ve Düyunu Umumiye idaresi, Türkiye sınırları dışına çıkarılmıştır. Bundan sonra çeşitli tarihlerde Türkiye Cumhuriyeti tarafından ödenmek suretiyle, Osmanlı İmparatorluğunu çok zor durumlara sokan bu borçlar 1944 yılında tamamen bitmiştir.
İSPİRTO « Kimya
Etil alkol adlı sıvıya halk dilinde verilen ad. Piyasada renkli ve saf olmak üzere iki türlü bulunur. Renkli olanı saf değildir ve yakıt olarak kullanılır. Daha ucuzdur. Saf ispirto ise % 96,6 alkol ve geri kalanı sudur. Tıpta, temizlenmede kullanılır.
PASTÖRİZE « Sözlük
Bira, şarap, süt gibi maddeler için uygulanan mayaları öldürme usulü. Bu usulle, yiyeceklerin, uzun zaman dayanmaları sağlanır. En çok süt için kullanılır. Bu usulde süt 75 derecede 20 dakika ısıtılır ve birdenbire sıcaklığı 10 dereceye düşürülür.
TOPLUMBİLİM « Bilim ve Sanat
İnsan topluluğu hayatını ve onu yöneten kanunları inceleyen bilim. Yeni bilimlerden biridir kuruluşu iki yüz yılı geçmez. Toplumsal olaylar tarihin incelemeleri arasında yer alırdı.İlkin Fransız filozofu Auguste Comte toplumbilime bir bilim olduğu gözü ile bakmış ve toplum olaylarını bir bilim görüşü ile incelemenin zorunluluğunu ortaya koymuştur.
