MEŞRUTİYET

MEŞRUTİYET « Tarih

Krallıkla yönetilen ülkelerde, halkın seçtiği temsilcilerin meydana getirdiği meclislerin yönetime katılması hali. Türkiye'de, Osmanlı İmparatorluğu devrinde iki defa Meşrutiyet ilân edilmiştir. İlki kısa sürdüğü için, çoklukla, Meşrutiyet Devri deyiminden, İkinci Meşrutiyet anlaşılır.



BİRİNCİ MEŞRUTİYET :

23 Aralık 1876 da, birinci Kanunu Esasinin ilân edilmesiyle başlamıştır. Yasama erki (Teşriî kuvvet) Ayan ve Mebusan olmak üzere iki meclis arasında bölünmüştü. Ayan Meclisi üyeleri, padişah Abdülhamit tarafından seçilmiş, Mebusan Meclisi üyeleri de, ikinci seçmenler tarafında seçilmiştir. Mebusan Meclisi (Milİet Meclisi) ilk toplantısını 1877 Mart ayında yapmıştır.

Fakat, aynı yıl başlayan Osmanlı Rus Savaşı, Plevne savunması gibi Türk kahramanlığını tekrar bütün dünyaya duyuran başarılar olmasına rağmen, Osmanlıların yenilgisi ile son bulmuştur. Bu ve buna benzer çeşitli fırsatlardan istifade eden Abdülhamit, Mithat paşayı sınır dışı etmiş ve kısa bir süre sonra Mebusan Meclisini dağıtarak, Meşrutiyete son vermiştir.



İKİNCİ MEŞRUTİYET :

24 Temmuz 1908 de, ikinci Kanunî Esasinin ilân edilmesiyle başlamıştır.

Birinci Meşrutiyet'e son veren padişah Abdülhamit, 1876 tarihinden itibaren her yıl biraz daha artan bir şiddet havası içinde memleketi yönetmiş her türlü ileri fikri ve ileri düşünen Türk aydınlarını çok zor durumlarda bırakmıştır. Her türlü zorluğa ve şiddet politikasına rağmen, bu duruma son vermek isteyen Türk aydınları, gerek yurt içinde, gerekse yurt dışında, bu istibdat idaresine son verebilmek için durmadan çalışmışladır. Bu çalışmalar sonuncu olarak, merkezi Selânikte bulunan ve ilkin gizli olarak çalışmağa başlayan ve Rumelide bulunan aydın subaylarımızın yönetiminde bulunan İttihat ve Terakki Cemiyeti, Abdülhamit idaresine karşı ilk ayaklanmayı, 6 Temmuz 1908 tarihinde manastırda başlatmıştır. Kolağası Niyazi Bey adında genç bir subay bir kısım askerle Resne Dağlarına çekilmiş ve bir beyanname yayınlayarak, amacının Abdülhamit'in baskı idaresine son vermek olduğunu bildirmiştir. Aynı tarihlerde binbaşı Enver bey adında başka bir subay Selanik yöresindeki ayaklanma hareketinin başına geçmiştir. 23 Temmuz 1908 de, İttihat ve Terakkinin ileri gelenleri Selanik hükümet konağını ele geçirmişlerdir. Ayaklanma hareketi tütün Mekedonya'ya yayılınca Abdülhamit 24 Temmuz 1908 de, ilk Meclisin yaptığı Kanunu Esasi gereğince, Ayan ve Mebusan Meclislerini toplantıya çağırmıştır.Kanunu Esasi'nin ilânından beş altı ay sonra seçim yapılmış ve Mebusan Meclisi 17 Ocak 1908 tarihinde toplanmıştır.

İkinci Meşrutiyet devri Osmanlı İmparatorluğunun en karışık devrini içine alır. Bu devirde Otuzbir Mart ayaklanması olmuş Abdülhamit tahtan indirilmiş. İtalyan Osmanlı İmparatorluğu Balkan savaşları yapılmış, Birinci Dünya Savaşına girilmiş ve bu savaştan yenilgi ile çıkmıştır. Sonunda İstanbul, Müttefik Kuvvetler tarafından işgal edilmiş ve Mebusan Meclisi, yabancı kuvvetler tarafından dağıtılmıştır. Bütün bu olaylar sonunda Osmanlı İmparatorluğu yıkılmıştır.