GÖKTÜRK DEVLETİ

Orta Asya‘da Türklerin kurduğu büyük bir devlet. Göktürk Devletinin kurucusu Oğuz’lardır. Oğuzlar, Altay ve Tanrı Dağları dolaylarında Cucenlere bağlı olarak yaşarlarken, ayaklanmışlar ve bağımsız bir devlet kurmuşlardır. Bundan sonra Göktürk’lerin başkanı Bumin, bütün Türk boylarına “Kağan” seçilmiştir (552).
Bumin Kağan, Göktürk Devletinin kuruluşunda kendisine büyük yardımları dokunan kardeşi İstemi’yi batı sınırlarında oturan Türkler üzerine genel vali yapmış, böylece Göktürkler, Doğu ve Batı olmak üzere İki devlet haline gelmişlerdir.
Gök Türkleri Bumin Kağan’dan sonra yerine gelen Moğan Kağan (553 -572) zamanında Cucen’leri tamamen yenilgiye uğratmışlar, Kore körfezinden Hazar denizi kıyılarına kadar ulaşan, büyük bir devlet meydana getirmişlerdir. Moğan Kağan’ın ölümünden sonra Göktürkler, Buda dinini kabul etmeğe ve Çin‘lilerin etkisi altında kalmağa başlamışlardır. Bu etki sonucu, Çin‘liler kuvvetlenmiş ve Doğu Göktürkleri Çinlilerin egemenliğine girmişlerdir.
50 yıl Çin‘lilerin egemenliğinde kaldıktan sonra Kutluk Kağa’mn İlteriş Kutluğ Kağan) Çin‘lilere baş kaldırması üzerine, Çin‘liler yenilgiye uğramışlar, bunun sonucu olarak, Doğu göktürkleri, bağımsız bir devlet haline gelmişdir. (681 – 745). Doğu Göktürkleri, Kutlu’un büyük oğlu bilge Kağan zamanlarında gelişmişlerdir. Ancak Bilge Kağan’m ölümünden sonra (743) yerine geçen hükümdarlar, çıkan iç kargaşalıkları bastıramamışlar, Doğu Göktürkleri Kutluk ve Uygur’ların egemenliğine girerek tarih sahnesinden silinmiştir.
Batı Göktürkleri (552 – 659), bağımsız bir devlet gibi gelişmiş İstemi Han zamanında sınırlarını genişletmiş, îran, Bizans ve Çin‘lilerle münasebetlerde bulunmuşlar, Ak Hunlarm ve Sasanîlerin yenilgisinden sonra Maveraünnehir alanına, İran Afganistan ve Sint nehri boylarına kadar yayılmışlardır, istemi Handan sonra yerine geçen Yardu Kağan zamanında Doğu Göktürklerinden ayrılarak tamamen bağımsız hareket etmişler, Ancak Çinlilerin parmağı ile çıkan devamlı ayaklanmalar sonucu, tarih sahnesinden silinmişlerdir (659)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir