Nedir
BEZİR YAĞI « Teknik
Keten tohumlarını âdi hararetle ısıtmakla elde edilen yağ. Havada durdukça koyulaşır, katılaşır ve bir yere sürülünce kurur. Hoş kokulu ve ince bir tabaka halinde cila gibi kuruyan bir yağ olan bezir yağı boyacılıkta, teknikte kullanılmaktadır.
ABSOLUTİZM « Yönetim Şekilleri
Mutlak hükümet idaresi prensibine verilen ad. Halkın devlet idaresinde ne temsil etmek hakkı, ne oy vermek, ne de başka bir hakkı vardır.
Aralarında farklar olmakla beraber, mutlakiyet idarelerini, Ortaçağ Avrupasın da ve bugünün diktatörlükle yönetilen ülkelerinde görmekteyiz.
BÖCEKLER « Hayvanlar
Hava ile soluyan eklembacaklılar (Arthropoda) şubesinin bir sınıfı. 700 binden fazla türü bulunan böcekler dünyanın her tarafına yayılmışlardır. Ya karada, havada ve suda serbest olarak, ya da insan ve hayvan vücutlarında asalak olarak yaşarlar. Çeşitli hayat şartlarına göre vücut yapıları gelişmeleri birçok farklar göstermesine rağmen vücut yapılarının ana bölümleri hepsinde aynıdır.
Böceklerin vücûtları birçok bölmelerden (segment) yapılmıştır. Dış iskeletleri, içinde kitin bulunan sert bir maddedir. Deri hücrelerinin bir salgısı olan bu madde ile böcekler, hem destek, hem de vücutlarını koruma işini görürler. Böceklerin vücutları baş, göğüs (toraks) ve karın (abdomen) olmak üzere üç bölümden yapılmıştır.
Baş : En az dört bölümün birleşmesinden meydana gelir ve vücudun ön kısmında bulunur. Baş, böceklerin ağızlarının, gözlerinin, duyargalarının ve aldıkları besinleri kesip parçalamaya ya da emmeye yarayan ağız aletlerinin bulunduğu bölümdür.
Böceklerin, genel olarak iki gözü vardır. Böceklerin gözleri, “petek göz” denen binlerce küçük gözün bir araya gelmesinden meydana gelmiştir. Bazı böceklerde de, bu iki gözün arasında ve alında birkaç basit göz daha bulunur.
Böceğin duyargaları, gözlerin yakınında ve başın iki yanındadır. Duyargalar, böceklerin dokunma ve koku alma organlarıdır. Biçimleri değişik olabilir. Bazılarının duyargaları uzun, bazılarının kısadır.
Böceklerin ağızları, değişik biçimler gösterir. Bu biçimler, böceklerin yedikleri yiyeceklere göre değişiklik göstermektedir. Genel olarak dört çeşit ağız şekli ayırt edilir: a - Çiğneyici ağız (Hamam böceklerinin çekirgelerin ağızları böyledir), b -Emici ağız (Kelebeklerin ağızları böyledir), c - Yalayıcı - emici ağız (Arıların ağızları böyledir, d- Delici - emici ağız (Sivrisineklerin ağızları böyledir).
Böcekler, ağızlarının bu yiyecekle, re göre biçim alması sebebi ile, besinlerini kolaylıkla yiyebilirler.
Göğüs : Üç bölümden yapılmıştır.
Böceğin ayaklarının ve kanatlarının bulunduğu bölümdür. Her bölümde, sağdan ve soldan birer ayak çıkar. Böylece, böceklerde üç çift ayak görülür. Ayrıca, göğüsteki bölümlerin ilk ikisinin üst bölümlerinden birer kanat çıkar.
Böceklerin ayakları da bulundukları ortama göre değişiklik gösterir. Bu biçimler şöyledir: a - Yürüyücü ve koşucu ayaklar (Hamam böceğinin ayakları), b - Kazıyıcı ayaklar (Danaburnunun ayakları), c - Sıçrayıcı (Peygamber devesinin ayakları böyledir).
Vücut yapılışı bakımından böceklerde iki çift kanat bulunursa da, bazılarında hiç kanat bulunmaz. Bazı böceklerde de önde ve arkada bulunan kanatlar, ayrı işler görürler. Örnek olarak, arıların ön kanatları uçmak arka kanatları dengede durmak için kullanılır.
Karın: Birbirine eklenmiş on bir bölümden yapılmıştır. Kitin adı verilen sert bir madde ile kaplı olduğundan, dış etkilerden zarar görmez. Karında, çoklukla ayak bulunmaz. Ancak, arıda olduğu gibi bazı böceklerde, karın halkalarının sonuncusunda, hayvanların korunma organları olan iğne]eri bulunur. Yine bazı böceklerin dişilerinde, karın halkalarının sonlarında, uzunca bir boru biçiminde yumurta organları bulunur.
Böceklerde solunum : Böceklerin bütün vücutları, “kitin” adı verilen kalın bir tabaka ile örtülü olduğundan, solunum, insanlarda olduğu gibi, deri ile olmaz. Böceklerde solunum, bütün vücuda yayılan ince solunum kanalları ile olur. Böceklerdeki bu solunum şekline “trake” adı verilir. Oksijen, genel olarak bu sistemle taşınır. Böceklerde dolaşım, böceğin sırt tarafında bulunan damarlarla olur. Böceklerin kanı, genel olarak renksiz bir sıvıdır.
Böceklerde sindirim: Böceklerde sindirim sistemi, iki tarafı açık bir boru biçimindedir.
Böceklerin yaşayışı: Böcekler, genel olarak, küçük boyda hayvanlardır. Kolay kolay gözle görülmeyecek böceklerin yanında, boyları 20-30 santimetreyi bulan böceklere rastlanır. Fakat, genel olarak boyları bir iki santimetre arasında değişir. Böceklerin çok değişik renkleri vardır. Bazılarının renkleri parlak ve
göz alıcıdır, bazıları da bulundukları yerlerden ayırt edilemez. Tabiat tarafından yapılan bu renkler, genel olarak, büyük tabiat kuvvetleri karşısında çaresiz kalan böceklerin, düşmanları tarafından kolaylıkla görülmesine engel olacak şekilde meydana getirilmiştir. Bu sebeple, toprak renginde, bulunduğu her hangi bir yerin renginde olan böcekleri, ancak çok dikkatle bakma sonunda görmek mümkündür.
Böceklerde çoğalma, yumurta ile olur. Böceklerin üstünü kaplayan kitin maddesi, böceklerin büyümesine engel olduğu için, genel olarak böcekler büyümek için arasıra kabuk değiştirirler, başkalaşıma uğrarlar.
Böcekler, zekâ bakımından, ilkel hayvanlardan ve yumuşakçalardan biraz daha ileridir, özellikle arılardaki görev sorumluluğu ve görev bölümü, dikkatle incelenmeğe değecek özellik gösterir.
Böceklerin sınıfları: Böcekler, biçimlerine ve kanatlarının sayılarına göre 8 büyük takıma ayrılır:
1 - Zarkanatiılar (Arılar, karıncalar), 2 - Çiftkanatlılar (Karasinek, sivrisinek), 3 - Pulkanatlılar (Kelebekler, îpekböceği), 4 - Kınkanatlılar (Ateş-böceği, mayısböceği), 5 -Düzkanatlılar (Hamamböceği, çekirge), 6 -Yarım kanatlılar (Bitki bitleri, ağustos böceği), 7 - Damarkanatlılar (Su sinekleri), 8 - Kanatsızlar (kitap güveleri).
CENTO (MERKEZ ANTLAŞMA TEŞKİLATI) « Teşkilatlar
Bağdat Paktının yerine kurulan teşkilât. 14 Temmuz 1958 tarihinde, Irak'ta Kral Faysal'ın, Başbakan Nuri Sait Paşanın ve Prens Abdülillah'ın öldürülmesi, krallığın son bulması ile sonuçlanan ayaklanma sonunda Irak, Bağdat Paktından ayrıldığını bildirmiş; bunun üzerine Bağdat Paktının üyeleri olan Türkiye, İngiltere, Pakistan; Irak'ın artık katılmadığı paktın devam ettiğini açıklamışlardır. Fakat, bu kere (Ağustos 1959'da) pakt eski adı olan “Bağdat Paktı” adını değiştirmiş, bunun yerine Merkez Antlaşma Teşkilâtı (Central Treaty Organization) nın kısaltılması olan “CENTO” adını almıştır. Bu teşkilâtın ilk konseyi, Amerika Birleşik Devletlerinin daveti üzerine Ekim 1959'da bu memleketin başşehrinde toplanmıştır.
CENTO, tamamıyla Bağdat Paktının devamı sayılamaz. Çünkü, bu konseyin Washington'daki toplantısında CENTO nun savunma gücünü arttıracak bir Başkumandanlık teşkilâtının kurulmasını İran ile Türkiye'nin karayolları ile birbirine bağlanmasını, İskenderun ve Trabzon limanlarının geliştirilmesini karar altına almış, çeşitli iktisadî ve askerî kararlar alınmıştır.
KOOPERATİF « Devlet
İhtiyaçlarını doğrudan doğruya edinerek aracıların kârından kurtulup daha ucuza mal etmek için küçük sermaye sahiplerinin meydana getirdiği şirketler. İşbirliği esasına dayanır. Kooperatifler, amaçlarına göre çeşitli şekillerde olurlar:
İhtihsal Kooperatifleri:Bu çeşit kooperatiflerde işçilerde teşebbüse sermaye koyarak katılır,kazançları eşit olarak pay edilir.
Kredi kooperatifleri : Üyelerin belli bir oranda para vermeleri ile kurulan bu kooperatifler, yine üyelerine, çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak üzere, küçük oranda da olsa kredi yardımında bulunurlar. Bu krediler, piyasadaki nispetlerden daha düşük faizlerle yapılır. Bunlardan elde edilen kârlar, yine ortaklar arasında bölünür.
İstihlâk kooperatifleri : En eski kooperatif şekillerindendir. İstihlâki bir düzen içine almak esasına dayanır. Üyelerine daha çok yiyecek maddelerini, aracıları aradan çıkarmak suretiyle sağlanmış olur.
Tarım kooperatifleri : Tarım alanında büyük gelişmeler sağlayan bir kooperatif şeklidir. Bunlar, ya “tarım satış kooperatifleri”ya da “tarım alım kooperatifleri” şeklinde olur. Birinci şekilde tarım ürünlerinin bir arada piyasaya sürülmesi amacı güdülür. Böylece, hem mallar, müşterisini daha kolaylıkla bulmuş, hem de ürünlerinin daha iyi bir fiyatla satılması sağlanmış olur. İkinci şekilde, tarım için gerekli çeşitli âletlerin (traktör) ve lüzumlu maddelerin (gübre, tohum yem) satın alınmasını, bunların ortaklar arasında, kooperatifin malı olarak eşit şekilde kullanılmasını sağlamak için kurulmuş kooperatiflerdir.
Mesken kooperatifleri : Bir mesken yaptıracakların hisseleri ile meydana gelen kooperatif şeklidir. Fakat, çoğu zaman bu hisseler toplamı, amaç için yeter olmadığından, kooperatif olarak büyük krediler sağlanır, ödemeler yine kooperatif olarak (tabii hisse sahiplerinin ödemeleri ile) kredi alınan yere yapılır. Böylece, küçük bir sermaye ile, kooperatif aracılığı ile bir kredi müessesine borçlanılarak, bir mesken yapılmak imkân sağlanmış olur,
KOSAVA MEYDAN MUHAREBESİ İkinci, « Tarih
Osmanlıların Balkanlarda birleşik Hıristiyan ordularına karşı yaptıkları önemli savaşlardan biri. Murat II. zamanında 17 Kasım 1448 tarihinde Kosova'da başlamış ve üç gün devam etmiştir.Varna Meydan Muharebesi'nin öcünü almak isteyen Erdel Prensi Jan Hunyad, Arnavut Beyi İskender'in yardımını da sağlayarak doksan bin kişilik bir kuvvetle Türklerle yeniden savaşa girmiştir. İki taraf ordularının Kosova da karşılaşması, büyük savaşın başlamasına yol açmış, üç gün devam eden çarpışmalar sonunda düşman kesin bir yenilgiye uğramıştır.
