Nedir
LİZBON « Dünya Coğrafyası
Portekiz'in başşehri. Tagus nehri ağzında, denizden 15 kilometre içerde bir şehirdir.Nüfusu 790.000 dir. Dünyanın en güzel limanlarından biridir.
ANAYASA « Hukuk
Bir memleketin devlet çatısını kuran yasama, yürütme ve yargı erklerinin (teşri, icra, kaza kuvvetlerinin) nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların kamu haklarını bildiren ana kanun. Eskiden “Kanunu Esasi” denilen Anayasa Teşkilâtı Esasiye Kanunu adı ile de anılır.
Anayasa fikri, tarihte devletle beraber doğup gelişmiş bir fikirdir. Eski Türk hükümdarlıklarında, Yunan ve Romalılarda, Ortaçağın İslâm ve Hristiyan topluluklarında devlet teşkilâtının esaslarını ve hükümet usullerini tâyin eden anayasalar mevcuttur. Fakat XVIII. yüzyıldan sonraki ve zamanımızdaki anayasalar resmî birer devlet emri ve yazılı kaideler mecmuası halindedir.
Örflere ve dinî kanaatlere dayanan anayasalar, zamanımızın devlet hayatında, yerlerini, lâik ve daha belirli özelliklerde yazılı anayasalara bırakmıştır.
Kuzey Amerika'daki İngiliz kolonilerinin istiklâl savaşlarının başarı ile sonuçlanması üzerine 1789 da Amerika Birleşik Devletleri'nin yazılı Anayasası yürürlüğe girmiş, Fransız ihtilâlinden sonra, 1791 yılında Fransız Anayasası meydana getirilmişti. XIX. yüzyılda diğer Avrupa memleketlerine de yayılan bu hareket, Osmanlı İmparatorluğuna da geçmiş ve Türkiye'nin ilk yazılı anayasası olan Kanunu Esasi, Birinci Meşrutiyetin kabul edilmesi üzerine 1876 yılında ilân edilmiştir. Kısa bir zaman sonra Abdülhamid II. nin yürürlükten kaldırdığı ilk Anayasa, 1908 ihtilâlinde İkinci Meşrutiyetin ilânı ile yeniden yürürlüğe girmiştir.
Birinci Dünya Savaşında Osmanlı imparatorluğunun yenilmesi üzerine, 23 Nisan 1920 de Ankara'da toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi 20 Ocak 1921 de “Teşkilâtı Esasiye Kanunu” adı altında yirmi üç maddelik Anayasayı kabul etmiştir.
İstiklâl Savaşının başarı ile sonuçlanması, saltanatın ve hilâfetin kaldırılması, Cumhuriyetin ilân edilmesi üzerine 35 maddelik Teşkilâtı Esasiye Kanunu yeni maddelerin eklenmesi ile 105 madde halinde 20 Nisan 1924 tarihinde Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilmiştir. Birinci maddesi (Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir) olan bu Anayasada, sekiz madde de toplanan genel hükümler ve yasama, yürütme ve yargı erkleri hakkındaki hükümlerden başka, vatandaşların hak ve vazifeleri konularında hükümler vardır. Anayasa ya göre, egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletin yegâne ve gerçek mümessilidir.
Yasama erki, yürütme erki Büyük Millet Meclisinde toplanmıştır.
Milletin seçtiği temsilcilerin devlet merkezinde toplanması ile meydana gelen Büyük Millet Meclisi egemenliğin en yüksek ifadesi olan yasama erkini (teşri salâhiyeti) bizzat kullanır. Kanun yapma, savaş ve barış için karar verme, devletlerle antlaşmalar ve mukaveleler imzalama, genel ve özel af ilân etme, idam cezalarının infazına izin verme gibi egemenlik hak ve vazifeleri doğrudan doğruya Meclise aittir.
Yürütme erkini (icra yetkisi), kendi üyeleri arasından seçtiği Cumhurbaşkanı'na bırakır. Cumhurbaşkanı da bu yetkiyi yine Meclis üyeleri arasından tâyin ettiği ve Meclise karşı sorumlu olan, Meclisin kontrolü altında bulunan Bakanlar Kurulu yolu ile kullanır.
Yargı erki de (kaza kuvveti), Meclise ve hükümete karşı bağımsız olan, yalnız kanuna bağlı yargıçlardan meydana gelmiş mahkemelere bırakılmıştır.
Bu teşkilât ve yetkiler karşımda vatandaşlar, hürriyet, emniyet, eşitlik ve mülkiyet haklarına sahip, can, mal, ırz, mesken ve her türlü taarruzdan masumdurlar.
1924 tarihinde yürürlüğe giren bu Anayasa, 27 Mayıs 1960 günü, Türk Silâhlı Kuvvetleri'nin yaptığı devrim harekatı ile yürürlükten kaldırılmıştır. 1924 tarihli Anayasa yerine, bunun bazı hükümlerini kaldıran ve bazı hükümlerini değiştiren Geçici Anayasa kabul edilmiştir.
9 Temmuz 1961 günü halkoyuna sunulan yeni Anayasa kabul edilmiş ve Geçici Anayasa, 15 Ekim 1961 tarihinde yürürlükten kalkmıştır.
BASKÜL « Sözlük
Büyük ağırlıklar için kullanılan bir tartı âleti. Küçük bir ağırlık yardımı ile büyük ağırlıktaki eşyaları tartmağa yarayan kaldıraçlardan yapılmış olan baskülün insan, ticari eşya, çuval, sandık, hayvan, hatta kamyon ve vagon tartacak çeşitleri vardır.Basküllerde tartılacak cisimlerin konacağı geniş bir tablo bulunur.
BALTIK DENİZİ « Dünya Coğrafyası
İskandinavya ve Jütland yarımadalarıyla Avrupa karasuları arasında kalan bir deniz, Yüzölçümü 400.000 kilolu metrekare kadardır. Atlas Okyanusu'nun bir uzantısı olan Baltık Denizi doğuda Fin ve Riga körfezleriyle karaya sokulmuştur. Batıda Danimarka adaları arasındaki boğazlarla Kuzey Denizi'ne açılır. En derin yerleri 460, ortalama derinliği 70 metredir.
OSMANELİ « Türkiye Coğrafyası
Bilecik iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 543 kilometrekare, nüfusu 12.735 dir.
Yüzeyi dik meyilli, yer yer ormanlarla kaplı sırtlardan ve düzlük alanlardan ibarettir. Bağcılık, sebzecilik halkının başlıca geçim kaynağıdır.
İlçenin merkezi 2.732 nüfuslu Osmaneli kasabasıdır.
KEÇİBORLU « Türkiye Coğrafyası
Isparta iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 583 kilometrekare, nüfusu 17.674 dür. Yüzeyi dalgalı, yer yer tatlı meyilli ve ormanlarla kaplı dağ yamaçlarından ve oldukça geniş düzlük alanlardan ibarettir. Halkın başlıca geçim kaynağı geniş ölçüdeki tarla ekimi ve halı dokumacılığı, kükürt yatakları işletmeciliğidir. İlçe merkezi 4.911 nüfuslu Keçiborlu kasabasıdır.
