KOALİSYON

KOALİSYON « Politika ve Siyaset

Çok partili demokratik rejimlerde, hükümetlerin, birden çok partilerin katılmasıyla kurulmasına verilen ad. Koalisyon hükümeti kurmak, genel olarak, bir ülkenin, siyasal bakımdan milli birlik içinde olmasının gerekli olduğu olağanüstü durumlarda başvurulan bir şekildir. Bu şeklin dışında, özellikle, ikiden çok siyasî partinin temsil edildiği rejimlerde, bir partinin Meclislerde hükümet kurmak için gerekli çoğunluğu elde edemediği durumlarda uygulanır.

Batı ülkelerinde çok denenmiş bir hükümet kurma şekli olan koalisyon, Türkiye'de, 15 Ekim 1961 tarihinde yapılan genel seçimlerden sonra uygulanmaya başlamıştır.

Millet Meclisi'nde temsilcileri bulunan C.H.P. A.P. Y.T.P. C.K.M.P. M.P tek parti olarak, hükümet kurmak için gerekli sayıda milletvekili ile temsil edilememişlerdir. Bunun sonucu olarak, bir koalisyon hükümeti kurmak yoluna gidilmiştir.

Birinci Koalisyon, C.H.P. Genel Başkanı İsmet İnönü'nün başkanlığında C.H.P. ve A.P. nin birlik hareketi ile 20 Kasım 1961 günü kurulmuştur. Bu karma hükümet 6 ay 12 gün devam etmiş ve 31 Mayıs 1962 tarihinde son bulmuştur.

İkinci Koalisyon kurulması, yine C.H.P. Genel Başkanı İsmet İnönü'nün başkanlığında olmuş; bu kere C.H.P. Y.T.P. C.K.M.P. nin katılmasıyla 21 Haziran, 1962 tarihinde kurulmuştur. Bu koalisyon, C.H.P. dışındaki partilerin koalisyondan çekilmeye karar vermeleri üzerine, 17 ay 5 gün iktidarda kaldıktan sonra, 2 Aralık 1963 tarihinde son bulmuştur.

Üçüncü Koalisyon, C.H.P. dışındaki partilerin birleşerek hükümet kurma teşebbüslerinin sonuç vermemesi üzerine, yine İsmet İnönü'nün başkanlığında 28 Aralık 1963 te C.H.P. ile Millet Meclisi'nde bulunan bağımsız milletvekillerinin katılmasıyla kurulmuş, 4 Ocak 1964 günü de, Millet Meclisi'nden güven oyu olarak görevine fiilen başlamıştır.

Ancak, 13 Şubat 1965 günü dört muhalefet partisi, aralarında birleşerek, 1965 Bütçe Kanunu'na olumsuz oy vermişler, bunun sonucu olarak da, Üçüncü İnönü Hükümeti istifa etmiştir. Yeni hükümet Suat Hayri Ürgüplü'nün başkanlığında dört partinin katılması ile kurulmuştur.