Nedir
NİL « Dünya Coğrafyası
Doğu Afrika’nın büyük nehri. Ana kolu Victoria - Niyansa gölünden çıkar, bataklık bir bölgeden geçer, bir kaç şelâle meydana getirdikten sonra Mvutan - Nzige gölüne girer, oradan “Dağ nehri” adıyla çıkar. Burada Orta Sudan'ın sularını getiren Gazeller nehrini alarak, “Beyaz nehir” adını alır. Beyaz nehir, Hartum çevresinde, Nil'in öbür kolu olan “Mavi nehir”i alır, kuzeye doğru Mısır topraklarını sulayarak akar, Kahire'den geçerek büyük bir delta ile Akdeniz'e dökülür. Nil'in uzunluğu 6.700 kilometredir.
TRABLUSGARP « Dünya Coğrafyası
Libya krallığının başşehri. Nüfusu 144.000 dür 1912 yılına kadar uzun yüzyıllar Osmanlı İmparatorluğuna bağlı bir şehir olan Trablusgarp bu tarihten sonra İtalyanların eline geçmiş İkinci Dünya Savaşından sonra da yeni kurulmuş olan Libya krallığının başşehri olmuştur. Kuzey Afrika’da Akdeniz kıyılarında güzel bir şehirdir,
ÖZBEKİSTAN « Dünya Coğrafyası
Sovyetler Birliğine bağlı Cumhuriyetlerden biri. Türkmenistan ile Kazakistan arasındadır. Yüzölçümü 299.000' kilometrekare, nüfusu 7.3000.000 dir. Başşehri Taşkent'tir.
SURİYE « Dünya Coğrafyası
Güney sınırlarımıza komşu olan bir ülke, Batısında Akdeniz ve Lübnan, doğusunda Irak, güneyinde Ürdün, kuzeyinde Türkiye bulunmaktadır. Yüzölçümü 8.860.500 kilometrekare, nüfusu 4.555.267 dir. Başşehri Şam'dır Cumhuriyetle yöneltilmektedir.
Coğrafya: Suriye, yüzey sekileri bakımından, batı - doğu doğrultusunda üç farklı bölgeye ayrılır : a - Akdeniz kıyılarında, Ensariye sıradağlarının meydana getirdiği dağlık bir bölge yer alır. Dağların önünde Akdeniz kıyıları çok düzgündür ve doğal limanlar bulunmaz. b - Suriye çukurluğu, bölgesi, yer yer biraz genişlemekle beraber, genel olarak dar bir bölgedir ve batıdaki dağları izleyerek kuzeye uzanır. Suriye'nin büyük akarsularından biri olan Asi nehri bu çukurluğun tabanında doğar ve kuzeye
doğru uzanır, c - Doğudaki çöl düzlüğü, Suriye'nin en geniş bölümünü kaplar. Yer yer sıradağlar ve tek dağlar bulunmakla beraber genel olarak düzlüktür. Fırat Nehri yörelerinin dışında çok kurak bir bölgedir. Suriye, Akdeniz iklimi ile şiddetli step ve çöl iklimi arasında yer alan geniş bir alandır. Bitki örtüsü iklim şartlarına uyar. Nüfus sıklığı çok azdır, özellikle doğu tarafları, tamamıyla ıssız ve kurak çöller halindedir. Suriye ,bir tarım ülkesi olmakla beraber, topraklarının ancak % 7 si ekilir. Hayvancılık da önemli geçim kaynağıdır.
Tarih : Çok eski tarihlerden beri önemli rol oynamış bir yer olan Suriye Mısırlılar, İranlılar, Yunanlılar, Romalılar tarafından zapt edilmiş, sonunda, Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna kadar bir kaç yüzyıl, Türklerin elinde kalmıştır. Bu savaştan sonra Fransızların egemenliğine geçmiş, 1941 de bağımsızlık kazanmıştır. 1958 yılında, Mısır'la birlikte Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni meydana getiren bir devlet özelliği kazanmış, ancak 29 Eylül 1961 de çıkan bir ayaklanma sonunda Mısır'dan ayrılmış ve Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden çıkmış, yeniden bağımsızlığı kazanarak cumhuriyetle yönetilen bir devlet olmuştur.
MİSSİSSİPPİ « Dünya Coğrafyası
Amerika Birleşik Devletleri'nden biri. Ülkenin güneyinde yer alır. Yüzölçümü 121.470 kilometrekare, nüfusu 2.179. 000 dir. Özellikle bir tarım ülkesidir.
SİNİR SİSTEMİ « İnsan
İnsanlardaki akıl, şuur, zekâ yetilerini yöneten organların bütününe verilen ad.
Sinir sitemi, 1 - Beyin omurilik sistem. 2 - Sempatik sinir sistemi olmak üzere iki bölüme ayrılır.
Beyin - Omurlik sistemi: Bu sistem de merkezî ve çevresel olmak üzere iki bölümdür. Merkezi sinir sisteminin omurga kanalı içindeki bölümü “omurilik”, kafatası içindeki bölümü “beyindir”. Omurilik, omurga kanalı içindedir. Uzunluğu 45 santimetre, çapı bir santimetredir. Önden arkaya basık bir silindir biçimindedir. Ortada bir kanalı, bunun çevresinde H harfi biçiminde sinir hücrelerinden yapılı bir “gri cevher” i vardır. Dış yüzü beyin zarları ile örtülüdür. Beyin; ön orta ve arka beyinde foulbus, köprü ve beyincik bulunur.
Çevresel sinir sistemi, beyimden ve omurilikten çıkarak çevreye yayılan sinirleri içine alır. Beyinden çıktıkları yerlere göre, önden arkaya doğru 1, 2, 3, 4 diye sayılan ve oniki çift olan sinirlere, “kafa sinirleri” adı verilir.
1 - Koku siniri: boyun mukozasından başlayıp kalbur kemiği deliklerinden geçerek koku sovanı yoluyla beyine giden ipliklerdir. 2 - Görme siniri: yarım milyon iplikten yapılmıştır. Gözün iç tabakasından başlar, “görme siniri çaprazı” nda biter. 3 - Göz oynatan sinir: beyin sapından başlar, göz kaslarından gider.
4 - Troklea siniri: beyin sapından başlar, göz kaslarından üst eğride biter.
5 - Üçüz siniri: şakaktaki “Gasser” sinir ganglionundan başlar, üç kola ayrılır: a) Göz siniri: göze ulaşır ve buruna gider, b) Üst çene siniri: üst çeneye ve üst dişlere gider, c) Alt çene siniri dile ve alt çeneye gider. Bu üç sinir duygu siniridir. 6 - Gözün dış motor siniri köprüden başlar gözün dış doğru kasına gider. 7 - Yüz siniri: Yüzün minik kaslarında biter. Başlangıcı köprüdedir. 8 - Denge ve işitme siniri: bulbus ve köprüden gelir, iç kulakta biter. 9 – Dil yutak siniri: bulbustan başlar, dil yüzeyi ile yutak kaslarına gider. 10 – Vagus: bulbustan başlar gövdeye iner. Kalp, mide, akciğer ve daha birçok koyun, göğüs ve karın organlarında dağılan dallar verir. Önemli bir sinirdir. 11 - Kafa spinal siniri: bulbustan çıkar iplikleri iki bölüme ayrılır. Bir bölümü vagus sinirine katılır, öbür bölümü iki büyük kasa gider. 12 - Dilaltı siniri: bulbustan çıkar, dilin motor siniridir. Spinal sinirleri: 31 çifttir, omurilikten çıkan ön ve arka kökler birleşerek bu sinirleri yapar. Omurlar arasındaki deliklerden geçerek ön ve arka kollara ayrılır. Arka dallar, baş, boyun, sırt bel kuyruksokumu kuyruk bölgelerinin arka yüzündeki kas ve deride dağılırlar. Ön dallar ise önce aralarında birleşerek boyun, kol, bel kuyruksokumu, kuyruk sinir ağlarını yaparlar. Bu ağlardan çıkan iplikler, boyun, üst taraf, gövde ve alt tarafın hareket ve duygu sinirlerini yaparlar. Yalnız göğüste omur sinirleri ağ yapmazlar kaburgalar arası sinirlerini yaparlar.
Sempatik sinir sistemi: İsteğimiz dışında çalışan organlarımızın hareketini sağlayan bir sistemedir. Merkezî ve çevresel olarak iki bölüme ayrılır. Diğer taraftan sempatik sinir sistemi içinde fonksiyon bakımından birbirinin aksi iş yapan iki ayrı sistem vardır. Bu iki bölüm birbirine zıttır, isimleri “Ortosempatik” ve “parasempatik” sistemlerdir. Gözde “ortosempatik” iplikler gözbebeğini genişletir, parasempatik sistemi merkezi bölümü beyin ve omurilikte bulunur, çevresel parçası ise omurganın her yanında 22 - 24 kadar sayıda dizili sinir ganglionları ve bunları birbiriyle birleştiren bir kordondan, bu ganglionlara giren çıkan birleştirici dallardan yapılmıştır.Çıkan iplikler ya doğrudan doğruya, yahut ağ yaptıktan sonra organlara girer. Bu afların bir kısmında özel sinir hücreleri toplanarak sinir düğümleri yapar, bu düğümlerden çıkan sinirler organın çalışmasını sağlarlar.
Sinir sisteminin bütün yapılarının esas dokusu, sinir hücresidir. Her sinir hücresinde, çekirdekli bir “hücre cismî” ile bunun çevresinde ,”protoplâzmik uzantı” adında sinir akımını alan kollarla sinir akımının kendinden sonraki hücre ya da organa ileten bir “akson” bulunur. Aksonun çevresinde, içte “meyelin”, dışta “Schwan kılıfı” bulunabilir.
