Nedir

TUTAK « Türkiye Coğrafyası

Ağrı iline bağlı bir ilçe Yüzölçümü 1.554 kilometrekare, nüfusu 21.950 dir. Yüzeyi, genel olarak, çıplak ve tatlı meyilli yamaç ve sırtlardan ibarettir. Hayvancılık, başlıca geçim kaynağıdır.Merkezi 1,848 nüfuslu Tutak kasabasıdır.

REFORM « Dünya Tarihi

Kuzey Avrupa ülkelerinden çoğunu Roma Kilisesine, özellikle papalar; bağlı kılmaktan uzaklaştıran dinî ve siyasî harekete verilen ad. Reform kelimesi, daha geniş anlamda, Hıristiyan dinine bir yenilik, vermek, rahipler sınıfını düzenlemek amacıyla Kilise içinde ve dışında yapılan hareketler anlamındı kullanılır. Bu geniş anlamı içinde, Katolik ve Protestan Reformundan söz ediyor.

Protestan Reformunun öncüsü Martin Luther'dir. (1483 - 1546). Marttı Luther, 1511 yılında Roma'ya yapılan bir gezi sırasında papalığa olan güveni sarsıldığı için, Almanya'ya dönüşünde Wittenberg'de kaleme aldığı 95 maddeli bir protesto ile (Protestan, bundan gelmektedir) Roma Kilisesinden ayrıldığını bildirmiştir. Papalığın ve Almanya'da papaların temsilcisi durumunda olan imparatorların ağır baskısı altında ezilen Alman asillerinden büyük bir ilgi göre Luther, böylece, papanın dini başkanlığını, rahiplik mertebelerini, rahipler bekârlığını, azizleri, günah çıkartma; reddetmiştir. Katolik Kilisesinin ve Alman imparatorluğunun karşı koyması 1546 yılında Luther'in ölümü ile bu hareket bir süre zayıflamışsa da, 1555 yılında Charles - Quint, Almanya'da Luther mezhebinin (Protestanlığın) varlığını kabul eden bir anlaşmayı imza etmişti Bundan sonra Protestanlık İsveç, Darnimarka ve İsviçre’de kabul edilmiştir, sonraları başka Avrupa ülkelerine yayılmıştır.

Reform hareketi sonunda, önceleri Roma Kilisesi ve Ortodoks Kilisesi olmak üzere ikiye ayrılmış bulunan kiliseler, bir daha bölünerek üçe ayrılmış böylece Protestan Kiliseleri meydana çıkmıştır.

Bu bölünme sonucu, Katolik Reformu da yapılmış ve Katolik Kilisesini zayıflatan bir takım yanlış hareketlerinin önüne geçmek için teşebbüslere geçilmiştir. Papa Adrien VI. bu hareketin önemli temsilcisi olmuştur.

Reform hereketi, insanların din üzerinde serbestçe fikir yürütmelerine yol açtı, papaların nüfuzu kırıldı. Kiliselerin halk üzerindeki kesin egemenliği son buldu. Her ülke, kendi din işlerini düzenlemeye, bir çok ülkelerde okullarını, üniversitelerini din baskısından kurtarıp lâikleştirmeye başladılar, incil'in her milletin kendi diline çevrilmesi ile de millî diller işlendi, milli edebiyatlar doğdu. Bu bakımdan reform, Avrupa'da yeniliklere yol açan önemli hareketlerden biri olmuştur.

MERMER « Kimya

Kimyasal yapısı bakımından kalsiyum karbonat olan bir cisim. Kireç taşının bir şeklidir. Küçük ve sert billurların bir araya gelmesinden meydana gelmiştir. Çoğu beyazdır. Renklisi ve damarlısı da bulunur.

FRANSA « Dünya Coğrafyası

Batı Avrupa'nın büyük devletlerinden biri. Kuzeyden Manş denizi, Calais boğazı ve Kuzey denizi, kuzeydoğudan Belçika. Lüksemburg ve Almanya, doğudan Almanya, İsviçre ve İtalya, güney. den Akdeniz ve İspanya, batıdan da Atlas okyanusu ile sınırlıdır. Yüzölçümü 551.255 kilometrekare nüfusu 44.970.000 dir. Cumhuriyetle yönetilmektedir. Baş şehri Paris'tir.

Coğrafya : İspanya gibi Fransa'nın bir kıyısı da Akdeniz'e açılır. Fakat İspanya yarımadasında, Ardenler Kuzey, yazdığı halde Fransa bir Batı Avrupa ülkesidir. Yüzey şekilleri bakımından çok çeşitlilik gösterir. Yüzey, genel olarak dağlık alanlarla havza ve ovalardan mey dana gelmiştir. Dağlık alanlar, eski kütleler ve genç yüksek kıvrımlar olmak üzere başlıca iki bölüme ayrılır. Eski kütlelerden Armotik massifi (Britanya yarımadasında), Ardenler (Kuzeydoğuda), Massif Central en önemlileridir. Massif Centralm en yüksek noktası 2.000 metreye ulaşır. Genç ve yüksek kıvrımlardan Pireneler İspanya ve Fransa arasında 450 kilometre uzunlukta, 60 - 120 kilometre genişlikte bir set meydana getirirler. Pirenelerin Fransa'da kalan yüksek tepeleri 2.000 metreyi aşarlar.

Güney ve Orta Avrupa'da kollar halin, de uzanan ve yaylar çizen Alplerin batı parçası da Fransa'da kalır. Ron vadisinin doğusunda yayılan Fransa Alplerin de, Alp dağlarının ve bütün Avrupa'nın en yüksek noktası olan Mont Blanc (4.810 m.) yer almaktadır. Jura'larla gelince Alp sistemine bağlı olan dağların en alçak sıralarıdır. Fransa ve Isveçre de yayılan Juralar birbirine paralel sıralardan meydana gelmiştir. (En yüksek yeri 1.710 m. dir). Havzalar ve ovalar üç geniş bölgeye yayılır. Bunlardan Paris havzası, Armotik massifi, Massif Central ve Vojlar arasında yer alır. Akitanya havzası, Massif Centralm güney bölümü ile Pireneler arasında kalır. Ron havzası, Alplerle Massif Central arasında kalan nispeten dar bir vadi görünümündedir. Fransa'nın batı yarısında (Atlas Okyanusu kıyılan, Paris ve Akitanya havzaları) Batı Avrupa'nın Okyanus iklimi görülür. Yazlar serin, kışlar ılık ve her mevsim yağışlıdır. Bu iklim tipi, doğuya gidildikçe, yerini kışları daha soğuk, yazları daha sıcak ve yıllık yağış tutarı daha az olan bir kıta iklimine yaklaşan bir özellik kazanır. Güneyde Akdeniz kıyılarında ise, yazları kurak ve sıcak Akdeniz iklimi hüküm sürer. Fransa hem bir ziraat ve hem de bir endüstri memleketidir. Toprak ürünleri arasında en çok yetiştirileni buğdaydır. Bundan başka şeker pancarı, keten patates, tütün, zeytin ve turunçgiller oldukça çok yetiştirilmektedir. Endüstri hayatı başlıca ipekli dokumacılık, yünlü, pamuklu, keten dokumacılığı, çeşitli besi maddeleri ve yağlı maddeler, demir, kömür, çeşitli makine endüstrileri, kauçuk eşyalar, kitap ve gemi endüstrisi, çeşitli moda ve tuvalet eşyaları üzerinde toplanmıştır.

Siyasî durum : Fransa'nın 1789 ihtilâlinden önce bir anayasası yoktu ve memleket, doğrudan doğruya krallar tarafından yönetilirdi. 1789 da meydana gelen ilk anayasa, ihtilâl yıllarında kısa aralıklarda değişikliğe uğradı. Cumhuriyet ilk defa 1792 yılında ilân edilmiş, onu Convention, Directoire ve Consulat, 1804 yılında da Birinci Napoleon'un imparatorluğu takip etmiştir. Birinci Napoleon'un büyük yenilgilerin, den sonra yeniden krallığa dönülmüştür. 1848 yılında ikinci defa cumhuriyet ilân edildiyse de 1852 de Napoleon III. ikinci imparatorluğu kurmuştur. 1870 yılında uğranılan Sedan yenilgisi üzerine üçüncü defa Cumhuriyet ilân edilmiştir. Fransa, Birinci Dünya Savaşı'nın galip devletleri arasında yer almış savaştan sonra, dünyanın büyük devletleri arasındaki durumunu muhafaza etmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine, Birleşik Devletlerin ve İngiltere’nin yanında Almanlara ve müttefiklerine karşı savaşa başlamış fakat, 1940 yılında Almanlar tarafından işgal edilmiş ve mütareke yapmak zorunda kalmıştır. Bu yıllarda Fransa'yı Mareşal Petain tek başına yöneltmiş, İkinci Dünya Savaşı'nın da Müttefiklerin lehine sonuçlanması üzerine, Fransa'da üçüncü Cumhuriyet devri kapanmıştır. 1947 yılında dördüncü cumhuriyet devri başlamış fakat savaş sonunda meydana gelen çeşitli meseleler ve anlaşmazlıklar, sömürgelerde çıkan ayaklanmalar, dördüncü cumhuriyet devrinin de kapanmasını sağlamıştır. 1959 yılında, Fransa beşinci cumhuriyetine girmiştir.

Fransa, Beşinci Cumhuriyet'in getirdiği özelliğe göre, Cumhurbaşkanının geniş yetkisi ile yönetilmektedir. Fransa'nın bu günkü Cumhurbaşkanı general De Gaule’dir.

AHLÂK « Toplum ve Toplum Yapısı

Bir toplulukta insanların uymak zorunda bulundukları kaideler ve bu kaidelerin bilimi. Ahlâk bir toplumun olduğu kadar bir ailenin de temel direği olan manevî bağlarımızdan biridir. Ancak bu kaidelere uymakla bir insanın, başka insanlara karşı olan mânevi davranışları ayarlanır; bir topluluk düzeni kurulabilir.

Bu bakımdan ahlâk, iyi ile kötünün teşkil ettiği bir takım değer kavramlarıdır. Bu değer kavramlarına uymakla iyiyi kötüden ayırabilir, ailemize, çevremize, içinde bulunduğumuz topluma karşı vazifelerimizi ayarlayabiliriz.

QUEBEC « Dünya Coğrafyası

Kanada'da bir şehir bir yönetim bölümünün adı. Yönetim bölümünün nüfusu 4.056.000, şehrin nüfusu 164.000 dir. Fransa'nın bir müstemlekesi olmuş, 1759 yılından sonra İngiltere'nin eline geçmiştir, ikinci Dünya Savaşı yıllarında (1943) İngiltere ile Amerika Birleşik Devletleri arasında yapılan konferansla ünlüdür.