Nedir
ZEYTİN « Meyveler
Zeytin ağacının taze iken yeşil olduğu halde sonradan esmerleşen ve yüksek besin değeri olan yağlı meyvesi. Ağacının kökleri derinlere kadar gittiğinden, kurak iklim bölgelerinde yetişir. Ağaçlarının yüksekliği en fazla dört metre kadardır. Uzun ömürlü bir ağaçtır. Meyvesi, altı ayda olgunlaşır. îlk önceleri yeşil olan meyve, zamanla esmerleşir. İçindeki yağın fazla olması sebebi ile ya yeşil olduğu zaman, ya da esmerleşmeğe başladığı zaman toplanır.
Siyah zeytin tanesi halinde yendiği gibi, bu tanelerden sıkılma suretiyle elde edilen (zeytinyağı) yenmek suretiyle kullanılır. Zeytinyağı, yemeklik yağı olarak ve sabunculukta kullanılmaktadır. Ülkemizde, özellikle Batı Güney ve Güneydoğu bölgelerinde yetişmektedir.
BUNSEN BEKİ « Kimya
Havagazının rasyonel bir şekilde yakılmasını sağlayan alet. Kullanılan beklerin en basiti ve en çok kullanılanı olan Bunsen beki, hava ile havagazının hesaplı bir şekilde karışarak yanmasını sağlayacak şekilde yapılmıştır. Havagazı ile karıştırılan havanın az olması halinde yanma isli olur ve sıcaklık fazla olmaz. Hava miktarının arttırılmasına göre sıcaklık fazlalaşır.
HAREZMŞAHLAR DEVLETÎ « Tarih
Harezm ülkesinde (Harezm ülkesi Ceyhun nehrinin aşağı bölümünün iki tarafı ile deltasının bulunduğu yerdir), 1157 - 1222 yıllarında tarih sahnesinde görünen bir Türk devleti.
İslâm İmparatorluğu zamanında, ilkin Emevîlerin, sonra da Abbasîlerin egemenliğinde olan Harezm ülkesi, daha sonraları Samanoğulları ve Gaznelilerin eline geçmiş, Tuğrul Bey zamanında Selçuk İmparatorluğuna katılmıştır. Selçuk İmparatorluğunun iç savaşlarından faydalanan Harezmşahlardan emir Adsız, Selçuk sultanı Sencer'in ölümünden sonra (1157) bağımsızlığını ilân etmiştir. Daha sonra gelen hükümdarlar devletin sınırlarını genişletmişler, Maveraünnehir, Fars ve Afganistan bölgelerini egemenliklerine almışlardır.
Selçuk imparatorluğunun parçalanmasından sonra kurulmuş olan Türk devletlerinin en büyüklerinden biri olan Harezmşahlar devleti, Cengiz hücumlarına duramamış, Harem hükümdarı Kutbieddin Mehmet, Cengiz'le yaptığı bir savaşta yenilgiye uğradığı için, hükümdarlığı oğullarından Celâleddin'e bırakmak zorunda kalmıştır. Fakat ; Celâleddin de, Moğol saldırılarına kaşı duramamış, bir savaş sırasında ölmüştür (1231). Babası Kutbieddin Mehmet'in Cengiz'e yenilmesi üzerine (1222) kudretini kaybetmiş olan devlet, böylece tarih sahnesinden silinmiştir.
BAYATİ « Müzik
Türk musiki makamlarından birinin adı. Bu makamın, Murat IV. ün Bağdat seferinden dönüşünde Iraklı Bayat Türklerinden İstanbul'a getirdiği musikiciler vasıtası ile Türk musikisine geçtiği söylenir. Uşşak makamına benzer.
KANDİL « Din
İslâm dinindeki kutsal gecelere verilen ad. Miraç Kandili, Berat Kandili, Regaip Kandili gibi. Bu gecelerde, minarelerin şerefelerinde kandiller yanar. Kandil günü, Kandil çöreği denen simitlerin satılması da bir gelenektir.
Kandil kelime anlamı olarak, zeytinyağı içine batırılmış bir fitilin yanmasıyla ışık veren, çoklukla camdan yapılan ve asılarak kullanılan bir ışıklandırma aracıdır. Eskiden minarelerin şerefelerinde kandiller yanardı. Bugün, bunların yerini elektrik ampulleri almıştır.
ARDAHAN « Türkiye Coğrafyası
Kars iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 1.514 kilometrekare. Nüfusu 49.881 dir. Kars'ın kuzey-batısında bulunmaktadır.
Yüzeyi, güneybatı - kuzeydoğu yönünde yer yer genişleyen Ardahan Ovası ile, bu ovayı çevreleyen geniş yaylalar halindeki düzlüklerden ibarettir. Hayvancılık, tereyağı ve peynir sanayii başlıca gelir kaynaklarındandır.
İlçenin merkezi olan Ardahan kasabası 6.595 nüfuslu, Türkiye - Rusya sınırı arasında güzel bir kasabadır. Kars yağı adı ile anılan yağların en iyileri Ardanan çevresinden elde edilir.
