Nedir
LAMBA « Teknik
Aydınlatmak için kullanılan alet. Eski milletlerde toprak, bronz, gümüş ve Romalılarda yağ lâmbalarının pek çok çeşidi yapılmıştır. XVIII. yüzyıldan itibaren yassı fitilli yağ lâmbalarının yerini yuvarlak fitilli yağ lâmbaları almış, petrolün 1860 tarihinden itibaren yakıt olarak kullanılmasından sonra lâmba çeşitlerinde büyük bir değişiklik olmuştur.Elektrik lâmbasının ve akkorlu lâmbanın bulunması ile lâmbada yeni bir devir açılmıştır.
CADI « Din
Fena ruhlu, çirkin, ihtiyar kadın anlamına gelen bir deyim. Dinî endişelerden ötürü bizde çoklukla dağınık ve uzun saçlı, dişi ve tırnakları uzamış bir mezar kaçkını olarak düşünülür. Genel olarak ihtiyar bir kadın şeklinde tasvir edilir.
Türk folklorunda yaygın olan inanışa göre cadı bir hortlaktır. Hortlamasında, ölünün gömülmeden önce ışıksız bir odada bırakılması, gömülmeden üstünden kedinin atlaması gibi sebepler vehmedilmiştir. Hortlayan ölü, geceleri mezarından çıkarak dolaşır ve rastladığı kimseleri boğarak öldürür.
Hıristiyan inanışına göre cadı, bir hortlak değil, bir insandır. Büyücülük ve sihirbazlıkta büyük ustalığı vardır ve çoğu zaman bir kadındır.
CAZ MÜZİĞİ « Müzik
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki zencilerin ritmik karakterli müziği ile beyazların halk havalarının karışımından doğmuş çalgı müziği. Fakat caz, bir müzik değildir. Çeşitli müziklerin bir karışımı halindedir. Amerika'nın beyaz halkının din müziği, zencilerin dinî ses müziği, İspanyol Amerikasinın halk müziği, Fransız salon, dans ve opera müziği, Afrika yerlilerinin iş şarkıları caz müziğinde etki yapmışlardır.
Caz müziği, Amerika Birleşik Devletlerinde, Mississipi deltasının en büyük şehri olan New Orleans'tan XIX. yüzyılın sonlarına doğru bütün Amerika'ya ve bütün dünyaya yayılmaya bağlamıştır. Caz, kısa zamanda, folklor sınırlarını aşıp yepyeni bir sanat müziği hüviyeti kazanmış, Amerika ve Avrupa'da geniş yayılma alanları bularak, çağımızın en yaygın ve en rağbet gören bir müziği haline gelmiştir.
Cazın gelişmesi, şu safhalarda olmuştur:
1 - Ragtime : Bunun başlangıcı, eski zencilerin, çeşitli törenlerde söyledikleri şarkılara kadar uzanır. Parçaya ve ritmik bir şekilde ayrı ayrı ve bir çok seslerin meydana getirdiği ses dizisi takip eder. Caz'ın 1917 yılına kadar sürmüş olan bu devresinde yetişen musikişinasların en ünlüsü Elly Roli Marton'dır. Bu devrede çalınan parçalardan günümüze tek bir plâk bile kalmamıştır.
2 - Blues : Amerikalı zencilerin çalışma sırasında söyledikleri halk şarkıları biçimi olan Blues, cazı meydana getiren en önemli unsurdur. İfade muhtevası bakımından zencinin iç sıkıntısını, hüznünü ifade eder.
3 - Hot Caz : Cazın perdeye ve sahneye geçmesinden sonra gelişen melodilerle meydana gelmiştir. Bu gelişmede herkes kendi stili bir solo yapar.
4 - Swing : Hot müziğinin devamı ve tekâmülüdür. Bu tekâmülde cazın karakteri kesin olarak belli olmuş, caz bütün cepheleriyle olgunlaşmış ve tamamlanmış bir müzik haline gelmiştir. Bu tekâmülde bilhassa klâsik musiki parçalarının caz müziğine uydurulması ön plânda yer alır. Bu çağda Louis Armstrong, Colemas Havvkins, Lester Young, Roy Eldridge, Glenn Miller gibi büyük caz sanatçıları yetişmiştir.
Cazda ölçü dört zamanlıdır. Dört zamanlı ölçünün zayıf zaman denilen ikinci ve dördüncü vuruşlarının vurgulanmış ve temponun dinleyenlere dans etme arzusu verecek şekilde hafiflik ve rahatlıkla yaşatılması cazın başlıca özelliğidir. Caz, armoni bakımından musikiye bir şey getirmemiş, buna rağmen melodi bakımından bir yenilik getirmiştir.
Bir caz topluluğu, enstrümantasyon bakımından melodi ve ritim olmak üzere iki bölüme ayrılır. Melodi bölümünde trompet , trombon, klarnet, saksafon, gibi nefesli çalgıları; ritim bölümünde piyano, kontrbas, gitar ve davul vardır. Keman, flüt, akordiyon, mandolin gibi çalgılar ya az ya da hiç kullanılmaz.
SİNDİRİM SİSTEMİ « Biyoloji
Sindirim ile ilgili organların bütününe verilen ad. Sindirim sistemi, ağız boşluğundan başlayarak kalın barsağın alt ucundaki delikte (anus) son bulur. Uzun ve devamlı bir boru biçimindedir. Bu borunun dışında, sindirim sistemi ile ilgili bezler ve dişler yer alır.
Sindirim borusu içinde şu parçalar bulunur: 1 - Ağız boşluğu, 2 - Yutak, 3 - Yemek borusu, 4 - Mide, 5 - İnce barsak, 6 - Kalın barsak. Sindirim borusuna ilişik olarak ağızda “dişler” le, salgısını ağız boşluğuna döken “tükrük bezleri”, salgısını ince barsağa döken “karaciğer” le “pankreas” vardır. Bu arada, kanla ilgili bir organ olmakla beraber “dalak” da sindirim sistemi organları arasında yer alır.
Sindirim borusunun yukarı bölümü, diyafragmanın üstünde, daha uzun olan alt bölümü ise diyafragma altında karın ve leğen boşluğu içindedir.
Ağız boşluğu: Sindirim borusunun ağızdan sonra gelen ilk parçasıdır. Boşluğun içinde bulunan dil ve dişler aracılığı ile çiğneme işi olur ve besinler, buradan yutağa gönderilir
Yutak, sindirim borusunun ağızdan sonra gelen ikinci parçasıdır. 13 - 14 santimetre uzunluğunda bir borudur. Ağız boşluğu ile birleştiği gibi, altta yemek borusu ile devam eder.Yemek borusu, sindirim borusunun üçüncü parçasıdır. Yutaktan sonra gelir. Yutaktan daha dar ve uzunluğu 25 santimetre kadardır. Bunun peristaltik hareketleri ile, ağızdan ve yutaktan gelen besinler, mideye kadar inerler.
Mide, sindirim borusunun yemek borusu ile ince bağırsaklar arasındaki şişkin parçasıdır.Yemek borusuna açılan bir kapısı ile (kardia), ince barsakla birleşen ve (pilor) denen bir kapısı vardır.
İncebarsak, sindirim borusunun, mide ile kalın barsak arasındaki 8 metre uzunluğunda olan kıvrıntılı bölümüdür. İki parçası vardır: Oniki parmak barsağı, boş - kıvrım barsak. Besinler burada da sindirilir ve sonra emilir.
Kalınbarsak, sindirim borusunun, ince barsaktan sonra gelen son bölümüdür .
BOBİNAJ « Fizik
Elektrikle işleyen bir makinenin uygun yerlerine yerleştirilmiş ve belli esaslara göre birbirlerine uygun şekilde bağlanmış bobinler sistemine verilen ad. Bobinaj doğru akıma ve dalgalı akıma göre ayrı ayrı düzende olur.
Doğru akım bobinajı, iletkenlerin ve bobinlerin motor gövdesine yerleştirilişine göre halka sargı ve tambur sargı olmak üzere iki çeşit olur. Halka sargıda iletkenler içten ve dıştan sarılır. Tambur sargıda ise iletkenler ve bobinler oyuklara yerleştirilir.
Dalgalı akım bobinajı ise bir fazlı, iki fazlı, üç fazlı olmak üzere üç türlüdür.
KİMYA « Bilim ve Sanat
Maddenin özelliklerini, yapısını, ayrı ayrı maddeler arasındaki ilgi ve değişmeleri inceleyerek, bu değişmelerin bağlı olduğu kanun ve kurallardan söz eden bilim.
Kimya üzerindeki bilimsel düşünce, ilkin Roger Bacon (1214-1294) ile başlar.
Kimya, genel olarak, inorganik cisimleri inceleyen “inorganik kimya”, organik cisimleri inceleyen “organik kimya” olmak üzere iki büyük şubeye ayrılır.
