Nedir
LETONYA « Dünya Coğrafyası
Sovyetler Birliğine bağlı cumhuriyetlerden biri. Baltık denizi kıyılarındadır. Kuzeyinde Estonya, doğusunda Sovyetler Birliği, güneyinde Litvanya, batısında Baltık denizi bulunmaktadır. Yüzölçümü 66.465 kilometrekare, nüfusu 2.094.000 dür. Başşehri Riga'dır. Ormanlık ve tarım ülkesidir. İkinci Dünya Savaşı yıllarından itibaren Sovyetler Birliğine girmiştir.
AKIŞSIZ BÖLGE « Yeryüzü
Akarsuyu olmayan ya da sınırları içinde doğan akarsuların denize ulaşamadan kayboldukları bölgeler. Bu bölgelerde yağışların bıraktığı sular, buharlaşmaya ve toprak altına sızmaya yetmiyor demektir. Bunun sonucu olarak bölgelerden geçerken denize ulaşmadan kaybolur, ya da bir bataklıkta bir iç gölde sona erer.
Akışsız bölgeler daha çok kıtaların iç bölümlerinde ve kurak iklim kuşaklarında bulunurlar.
MOZAYIK « Bilim ve Sanat
Bir santimetre boyunda ve küçük kareler şeklinde renkli taş ya da cam parçalarıyla yapılmış duvar resimleri ve zemin döşemelerine verilen ad. Sanat tarihinde önemli bir yeri olan mozayık usulünde resim yapmak ,eski zamanlardan beri uygulanmaktadır. Bu usûl resimde özellikle Bizanslılar çok ileri gitmişlerdir. Mozayık döşemede çok eski zamanlardan beri kullanıla gelen bir usuldür.
ARTEZYEN « Yeryüzü
Basınçlı yeraltı sularının bulundukları yerlerde, toprağı burgu ile delerek açılan ve suyu yükseğe fışkıran kaynak.
Basınçlı yeraltı suları, genel olarak su geçirmez (kil gibi) tabakalarla su geçiren (kum gibi) tabakaların birbirlerini takip eder bir durumda sıralanmaları ve tekne ya da çanak şeklinde olmaları ile meydana gelir. Yağmur ve kar suları bu boşluklarda toplanır. Yeraltında çoğalan sular, üzerinde su geçirmeyen bir tabaka olması yüzünden yükselemez ve belirli bir basınç altında kalır. Su geçirmeyen tabaka, beslenme bölgesinden daha aşağıda bir noktadan sondaj burgusu ile delinir ve bileşik kaplar kaidesine göre az çok kuvvetli bir basınç ile çoğu zaman fışkırarak yükselen bir su kaynağı elde edilir.
KLİŞE « Teknik
Kabartma ya da çukur olarak, tahta yada maden levhalar üzerine kazılmış; ya da bakır ve çinko levhalar üzerine fotoğraf aletiyle çekilerek nitrik asitle indirilmiş levhalara verilen ad.
Klişe yapmak için ilkin, klişesi yapılacak resim, klişe makinesinin karşısına bir cam arkasına gergince diklemesine konur. Bu resim, bir aynadan aksettirilerek bir ikinci fotoğraf çeker gibi başka bir cam ya da film üzerine çekilir. Bu işlemde, resim istenilen büyüklük ve küçüklükte yapıldığı gibi, klişesi yapılacak ve baskıya girecek bu resmin negatif şekli elde edilmiş olur.
Bu negatif filim ya da cam üzeri bir ecza ile sıvanmış çinko üzerine geçirilir. Böylece, kâğıt üzerindeki resmin negatif şekli, çinko üzerine çıkmış olur. Çinkodaki resmin koyuluk ve inceliklerine göre pozitif ve ters olan aynası elde edilmiş olur. Bu çinko, nitrik aside bırakılarak, resmin siyah olan yerleri çökmemek kaydı ile, mürekkep görmeyecek yerleri çöktürülür. Baskıya hazır bir durumda olan bu klişe, kâğıt üzerine basıldığında, resmin aynısını vermiş olur.
Çinko üzerindeki resmin koyuluk ve beyazlık yerleri, belli bir alan içinde, ki koyuluk ve beyazlık veren noktaların sıklığından ve seyrekliğinden ileri gelir. Bu durum, klişesi yapılan resmin, çinko üzerine, “tram” adı verilen noktalar şeklinde alınmasından ileri gelir. Bir resmin siyah ve koyu olan yerlerindeki tramlar yani noktalar sayısı birbirine çok yakın ve sık, beyaz yerlerindeki noktalar sayısı ise seyrek olur. Bu noktalar arası da, sülfirik asitle çöktürülmüş olduğundan, baskıya giren bir klişede, kâğıda temas eden yerler, yalnız kabartma halinde kalan noktalar halinde resmin aynısını meydana getiren bölümler olur.
AVRUPA KALKINMA PROGRAMI « Ekonomi
Ekonomik İşbirliği İdaresinin, Avrupa Ekonomik İşbirliği Teşkilâtına girmiş memleketlere yapacağı yardım işlerini düzenliyen program. Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Geonge Marchall'm Harvard'da yaptığı bir konuşmada açıkladığı teklif sonucu, 1947-51 yılları arasında dert yıl sûre için tatbik edilmiştir.
