Nedir
SOFYA « Dünya Coğrafyası
Bulgaristan'ın başşehri. Nüfusu 525.800 dür. Verimli bir ovanın ortasında bulunan, Bulgaristan'ın en bayındır şehridir. Aynı zamanda, Türkiye ile Avrupa arasındaki yolun da üzerinde bulunmaktadır. Şehir, eski ve yeni olmak üzere iki kısımdan meydana gelmiştir. Eski kısımda, Osmanlı İmparatorluğu zamanından kalma tarihî yapılar, dikkati çekecek kadar çoktur. Uzun yüzyıllar, Osmanlı egemenliğinde kalmış Balkan şehirlerinden biridir.
SÜNNİLİK « Din
İslâm mezheplerinden biri. Kur'andaki doğmalara ve Peygamberlerin sünnetlerine göre amel etmeyi en doğru ve tek yol olarak gören bir mezheptir. Ebu Hanife tarafından kurulmuştur.
ÖKÜZ « Hayvanlar
Sığırın erkeğine verilen ad. Evcilleştirilmiş iri bir hayvandır. Özellikle çiftçilerin çoğu işlerinde kullanılır.
İTALYA « Dünya Coğrafyası
Avrupa'nın güneyinde bir cumhuriyet. Akdeniz'in içine doğru, çizme biçimli bir yarımada şeklinde uzanmıştır. Kuzeydoğuda Yugoslavya, kuzeyde İsviçre, Avusturya, kuzeybatıda Fransa ile sınırlıdır. Yanmada, Adriyatik denizi ile Akdeniz arasında uzanmış ve doğuya doğru çevrilmiş bir durumdadır. Yüzölçümü 324.000 kilometrekare, nüfusu 50.708.00 dir. Başşehri Roma'dır.
Coğrafya :İtalya, gerek tabiat şartları, gerek nüfus ve ekonomik hayatı bakmından birbirinden farklı iki bölgeye ayrılır: a - Kuzey İtalya, b - Yarımada ve adalar.
Kuzey İtalya, yarımadanın kıtaya bağlandığı bölgedir. Kuzeyde Fransa, İsviçre ve Avusturya sınırları boyunca Alp dağları yayılır. Alplerin güneyinde
İtalyanın en büyük düzlüğü ve her bakımdan en canlı bölgesini meydana getiren Po ovası yer alır. Po ovası güneyde de Apenin dağlariyle çevrilmiştir.
Apler çok yüksek olmakla beraber, birçok geçitler verir. Bu tüneller sayesinde İtalya, İsviçre, Avusturya ve Fran. sa gibi kuzey komşularına şoseler ve demiryollariyle bağlanmıştır. Alplerden inen irili ufaklı akarsular Po ovasının en büyük akarsuyu olan Po'ya karışır. Bazıları ise doğrudan doğruya Adriyatik denizine dökülürler. Özellikle bahar da eriyen karlarla çok su taşırlar.
Po ovası az çok kara iklimi gösterir; yazlar sıcak, kışlar da soğuktur.
Başlıca ürünleri buğday, pirinç, mısır, şeker pancarı ve kenevirdir. Bunlardan başka ova ile kenar dağların birleştiği yerlerde bağcılık, hayvancılık ve ipek böcekçilği yapılır. Endüstri ovanın ortasında en kalabalık şehir olan Milano'da ve Apler'in eteğindeki kasabı ve şehirlerde toplanmıştır. İpekçilik ve ipekli dokumada İtalya Avrupada birinci, dünyada üçüncü gelir. Maden çıkarımı önemli değildir. Kömür hiç yoktur. Fakat, İtalya endüstri alanında ilerlemiştir, nüfusunun % 30 kadarı endüstride çalışır. Bu gelişmede akar suların önemi çok olmuştur.
İtalya'nın her tarafında olduğu gibi Kuzey İtalya’da da turizm çok canlıdır.
Yarımada ve adalar, dağlıktır. Alpler in kolu olan Apenin Dağlan yara: adada bir baştan öteki başa kadar uzanır ve 3 kilometre genişlikteki Mesina Boğazından ötede Sicilya adasında devam ederler. Apenin'ler, Alpler kadar yüksek değildir; en yüksek yerleri 3.CH metreyi aşmaz. Fakat bu dağlarda, özellikle güney kısımlarında ve adalarda s sık depremler olur; etkin volkanlara rastlanır. (Vezüv, Etna ve Stromboli gibi.) Ovalar azdır. Bunlardan kıyı boyunca uzanan dağların bazı çöküntü yerlerinde görülen bir birinden ayrı küçük ovalardır.
Yarımada ve adaların her tarafında Akdeniz iklimi vardır, yazlar sıcak kuru geçer.
Tarih: Bugünkü İtalya'nın tarihi 476 yılında Odoakr tarafından kurul krallıkla başlar. Bu tarihten önceki devir, Roma İmparatorluğu devridir. Bu devredeki İtalya tarihi, Roma İmparatorluğu tarihi ile birdir.
Odoakr tarafından kurulan krallık 488 yılında, kuzeyden gelen Ostrogotlar'ın saldırısına dayanamadı, 493 yılında öldürülmesi üzerine de bu krallık ortadan kalktı. Ostrogotlar İtalya'da 552 yılma kadar egemen oldular. Bundan sonra İtalya, bir süre Bizansın egemenliğinde kaldı. Daha sonraları da Lombardlar'ın istilâsına uğradı. Orta çağ boyunca, İtalya Alman imparatorlarının egemenliğinde kaldı. Orta. çağ'ın sonuna doğru da İtalya'da, Alman egemenliğini tanımayan küçük şehir devletleri meydana geldi.
On beşinci yüzyılın sonlarından on dokuzuncu yüzyılın başlarına kadar da italya'da, yabancı devletlerin istilâ ve saldırıları görülür. Almanlar Fransızlar İspanyollar, zaman zaman İtalya ya saldırmışlar ve egemenliklerine almışlardır.
Yabancı saldırılardan kurtulmak isteyen İtalyanlar, ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, Avusturyalılardan kurtulmak için Fransa'nın yardımını istediler. Bu sıralarda Garibaldi adlı bir halk kahramanı, Napoli ve Sicilya'yı ele geçirerek, ilk İtalya birliğini kurma, yi başardı. Bu tarihten sonra İtalyada yavaş yavaş bir birlik kurulmaya başlamış ve bütün yarımadaya yaygın bir İtalyan Krallığı kurulmuştur.
Birinci Dünya Savaşında Fransa' nın yanında yer alan İtalya, savaştan kârlı çıktı. Savaş sonunda, Mussolininin Faşist teşkilâtı tarafından yönetildi. Birinci Dünya Savaşının ilk yıllarına kadar İtalya'yı diktatörlükle yönetilen bir ülke olarak görürüz.Savaş sırasında Mussolini'nin iktidarı yıkılmış, 1946 yılından itibaren de İtalya da Cumhuriyet kurulmuştur
METABOLİZMA « Biyoloji
Bitki ve hayvanların, beslenmek ve gelişmek için dışarıdan aldıkları maddeleri, kendilerine yarar bir duruma getirmek üzere birçok değişikliklere uğratmaları ve bu arada beliren değersiz ve zararlı artıkları atmaları olaylarına verilen genel ad.
DİYALEKTİK « Felsefe
Felsefede bir metod. Gerçekleri konuşmak suretiyle aramak esasına dayanır. Ünlü Yunan filozof Socratesin ilk olarak kullandığı bu metoda göre gerçeklerin anlaşılabilmesi için karşılıklı konuşmak ve devamlı soru sorma gerekmektedir. Socrates'in, “doğuştan gelen bilgilerimizi” ispat etmede kullandığı diyalektik metodda, a) alay safhası, b) fikir doğurtma safhası olmak üzere iki bölüm vardır, Birine bölümde, konuşturulan kimseye, bir takım tertipli sorular sorularak, “bilirim” iddiasında bulunmasına rağmen, aslın da “hiç bir şey bilmediği” ortaya konur. İkinci bölümde ise, yine konuşturulan kimseye bir yığın tertipli ve düzenli sorular sorulur ve bu yolla o kişide “doğuştan var olduğu bilinen” fikirle doğurtulur ve bilginlerin şuurlandırılmasına çalışılır.
