Nedir
FONOGRAF « Teknik
Sesleri kayıt ve tespit ederek istenildiğinde tekrar edilmesini sağlayan makine. Ünlü Amerikalı bilgin Edison tarafından 1877 tarihinde icat edilmiştir. Edison, ilk deneylerinde,sesleri tespit için madenî bir silindire sarılı ince kalay bir levha kullanmıştır. Silindir, çevrilen bir kolla, yavaşça ileri geri hareket ediyordu. Silindire karşı konulmuş borumsu bir ağızlıktan kelimeler kuvvetlice söylenince meydana gelen ses titreşimleri, ağızlığın önündeki ince ve hassas tablaya çarpar, böylece, o tablaya iliştirilmiş olan çelik iğne, seslerin titreşimine göre kımıldanarak kalay levhada çizgiler meydana getiriyordu. Bu silindirin yeniden hareket ettirilmesi ile de tespit edilmiş sözler, yemden duyuluyordu.
İlk zamanlarda çok basit olan fonograf, daha sonraları geliştirilerek yerini gramofona ve diktafona bırakmıştır.
AĞRI « Türkiye Coğrafyası
Doğu Anadolu'da bulunan ve adını sınırları içindeki Ağrı Dağından alan il, yüz ölçümü 10.824 kilometrekare, nüfusu 214.769 dur. Kuzeyde Erzurum, doğuda İran sınırı, güneyde Muş, batıda Erzurum ile çevrilidir. Merkezi Karaköse'dir.
Türkiye'nin en engebeli bir kısmında bulunmaktadır. Sınırlar içinde, Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı .dağı ile Akdağ, Süphan, Tendürük dağları vardır. Yazlan sıcak, kışları soğuk olan şiddetli bir yayla iklimi hüküm sürer.
Halk,tahıl ekimi ve hayvancılıkla geçinir.
GEÇİCİ ANAYASA « Hukuk
1924 tarih ve 491 sayılı Anayasamızın bazı hükümlerini kaldıran ve bazı hükümlerini değiştiren geçici kanun. 27 Mayıs 1960 tarihinden 15 Ekim 1961 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır. Türkiye Cumhuriyeti, 1924 tarihinde kabul olunan anayasaya göre yönetilirken, 1950 tarihinde iktidarı eline alan Demokrat Parti, her gün biraz daha artan kayıtlayıcı idaresi ile Anayasa'yı çiğnemiş ve işlemez hale getirmiştir. Böylece, hak ve hukukla, devlet fikri ile hiç bir ilgisi olmayan Demokrat Parti iktidarına son vermek gerekmiş, Türk Silâhlı Kuvvetleri, 27 Mayıs 1960 tarihinde yaptığı hareket ile bu gerekliliği yerine getirmiştir. Milleti temsil etmesi gereken Büyük Millet Meclisi de, Siyasî Demokrat Parti iktidarı tarafından gerçek bir teşrî organ olmaktan çıkarılarak şahıs ve zümre menfaatine hizmet eden bir parti grubu haline getirildiğinden feshedilmiştir.
Bu sebeple, Türk milleti adına iktidarı geçici olarak devralan Millî Birlik Komitesi 1924 tarihli Anayasanın bazı hükümlerini kaldıran ve bazı hükümlerini değiştiren 27 Mayıs 1960 tarihli geçici Anayasa'yı kabul etmiştir. 4 bölümden ve 2 maddeden meydana gelmiş olan Geçici Anayasanın genel hükümler bölümün de:
İktidar Parti idarecileri tarafından Anayasa'nın çiğnenmesi, Türk milletin bütün fert ve insanlık hak ve hürriyetlerinin ve masuniyetlerinin ortadan kaldırılması, muhalefet murakabesi işleme; hale getirilerek tek parti diktatoryası kurulması suretiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi fiilen bir parti grubu durumuna düşürülmüş ve meşruluğunu kaybetmiştir.
Ordu Dahili Hizmet Kanununun 34 üncü maddesi ile “Türk yurdunu ve Teşkilât Esasiye Kanunu ile tâyin edilmiş olan Türk Cumhuriyetini kollamak ve korumak” vazifesi kendisine verilmiş olan Türk ordusu vatandaşı birbirine düşürmek suretiyle Türk vatanını ve milletin varlığını tehlikeye koymuş olan eski iktidara karşı bu mukaddes kanunî vazifesini yerine getirmek ve hukuk devletini yeniden kurmak için, Türk millet: adına harekete geçerek, milleti temsi vasfını kaybetmiş olan Meclisi dağıtıl iktidarı, geçici olarak Millî Birlik Komitesine emanet etmiştir denilmektedir. Geçici Anayasanın birinci bölümün, de “genel hükümler” yer almaktadır. Bu bölümde yer alan maddelerde Millî Birlik Komitesi'nin “demokratik usullere uygun olarak en kısa zamanda yapılacak genel seçimlerle yeniden kurulacak olan Türkiye Büyük Millet Meclisine iktidarı devredeceği tarihe kadar” Türk milleti adına egemenlik hakkını kullandığı belirtilmekte, yasama yetkisinin kendisi tarafından: yürütme yetkisinin Devlet Başkanı tarafından tâyin edilen ve Komitece tasdik edilen “Bakanlar Kurulunca” yargı hakkının tarafsız ve bağımsız mahkemelerce ve kanun sınırları içinde kullanılacağı kaydedilmektedir. Yine bu bölümde eski ve düşük iktidar mensuplarının ve bunların suçlarına katılanların sorumluluklarını araştırmak için bir “Yüksek Soruşturma Kurulu”nun kurulmasından bunları yargılayacak olan bir “Yüksek Adalet Divanın”dan söz edilmektedir.
Geçici Anayasa'nın ikinci bölümü “Millî Birlik Komitesi” bölümüdür. Bu bölümde Millî Birlik Komitesi'nin kuruluşundan, çalışma şeklinden, üyelerinin durumundan söz edilmektedir. Geçici Anayasa'nın üçüncü bölümünde Devlet Başkanı ile ilgili maddeler yer almakta, Devlet Başkanının aynı zamanda Millî Birlik Komitesinin ve Bakanlar Kurulunun başkanı olduğu kaydedilmekte ve aynı zamanda Başbakan olduğu eklenmektedir.
Geçici Anayasa'nın dördüncü bolümünde “Bakanlar Kurulu” ile ilgili maddeler yer almaktadır. Geçici Anayasa'nın son maddeleri olan 23. madde “mal beyanı vermeyi isteme” hallerini; 24. madde, 1924 tarihli Anayasa'nın 4.7, 9-25, 27-36, 38-40, 41. maddenin ikinci ve üçüncü cümleleri, 42.50 52, 61, 67, 95, 102, 104 üncü maddelerinin yürürlükten kaldırıldığını, 1924 tarihli Anayasanın 73. maddesindeki hükmün kayıtlama şeklini: 25. madde, Millî Birlik Komitesi tarafından çıkarılan kanunların durumunu tâyin etmekte; 26. madde, Geçici Anayasa'nın yürürlük tarihini ve son madde de Geçici Anayasanın Millî Birlik Komitesi tarafından yürütüleceğini kaydetmektedir.
HANIMELİ « Bitkiler
Hanımeligiller familyasının örneği olan bitki. İlkbaharda başlayarak yazın bir kaç defa çiçek açar. Salkım halindeki sarı kırmızı çiçekleri güzel koktuğu için bahçelerde, duvar kenarlarında, ağaç diplerinde yetiştirilir. Tırmanıcı özelliği olduğu için duvar kenarlarını, ağaç gövdelerini ve çardakları süsler.
GENLEŞME « Kimya
Isının cisimlerde sebep olduğu hacim değişmesi. Cisimlerin ısıtıldıklarında, ya hacimlerinde yada boylarında (katı ise) bir artma olduğu kolayca ispatlanabilir. Bunun için hacim ya da uzunlukları belli olan cisimler, ısıtılır. Isıtılma halindeki ölçüleri ile ilk ölçüleri arasındaki fark, genleşmeyi ispatlamış olur.
Gençleşme, katı, sıvı ve gaz cisimler de olur.
Katı cisimlerin gençleşmesi'nde, uzama ve genişlemeden bahsedilir. Cisim, bir tel ya da çubuk şeklinde ise ısıtılma halinde cisimde meydana gelen değişiklik boyunda, yâni uzunluğunda olur. Cismin O" deki uzunluğu 1 ise, t° deki uzunluğu:
1 = (1° + At) dir.
Buradaki (A)', çubuğun yapıldığı maddeyi karakterize eden bir sayıdır ve “uzama katsayısı” adını alır.
Katı cisim, belirsiz bir şekle sahipse ısı ile meydana gelen değişiklik, hacminde oluyor demektir. Bu halde de, cismin 0° deki hacmi v° t deki hacmi v ise:
v = v (1 + Kt) olur.
Buradaki (k) sayısı, “genleşme katsayısı” dır.
Sıvıların genleşmesinde, yalnız hacim genleşmesinden söz edilir. Bu genleşme katsayı da katı cisimlerde olduğu gibidir. Yalnız sıvılardaki genleşme kat, sayısı (k), katı cisimlerde olduğunda daha fazladır. Bu da sıvı cisimlerin ısı. aldıklarında hacimlerinde daha çok artma meydana gelmesi ile bellidir.
Gazlarn genleşmesi, sabit basınç ve sabit hacim altında olmalarına göre değişir.
Bir gazın sıcaklığı değişirken, basınç sabit tutulursa, hacmi değişir. Gazın 0 deki hacmi v ise, t deki hacmi:
v = v (1 + Bt) dir.
Bu formüldeki (B), gazın sabit basınç altındaki genleşme katsayısıdır. Bu da, ideal gazlar için 1/273'e eşittir.
Bir gaz ısıtılırken, hacmi sabit tutulursa, basıncı artar. O gazın 0 deki basıncı p ise, t deki basıncı:
p = p (l + et) olur.
Bu formüldeki (C), gazın, sabit hacim altındaki genleşme katsayısıdır. (B) nin, (C) ye eşit olduğu ise, Boyle Mariotte kanunu ile ispatlanabilir.
ALTINDAĞ « Türkiye Coğrafyası
Ankara şehrinin belediye hudutlar; içinde ve 157.737 nüfuslu bor semti ve merkez ilçesi.
Yüzölçümü 350 kilometrekaredir. Kuzeyinde Çubuk, Güneyinde Çankaya, batı ve güneyinde merkez ilçeleri bulunmaktadır. Yüzeyi, Ankara şehrinin doğusunda bulunan İdris, Hüseyingazi, kuzeyde bulunan Etlik ve Karyağdı dağları ile çevrilmiştir. Güneyi Hatip ve Ankara çayları ile sınırlıdır. Çubuk çayı da, ilçeyi kuzey güney yönünde ikiye bölmektedir. Altındağ semtinin büyük bir kısmında, gecekondu tarzında yapılmış olan ve yamaçlar üzerinde gayri muntazam sıralanan evler bulunmaktadır. Mahalleler arasındaki yollar genel olarak, eğri büğrü ve dardır.
