Genel Coğrafya

GÜN

Dünyanın ekseni etrafında bir devir yapması için geçen zaman. Dünya, kendi ekseni etrafında dönerken yarısı devamlı olarak güneşi, gördüğü için aydınlık, öbür yarısı da karanlıktır. Bu sebeple. 24 saat olan gün süresinin “gece” ve “gündüz” olmak üzere iki bölümü vardır. Eğer, ekvator ve ekliptik düzlemleri arasında 23° 17’lık bir açı olmasaydı, gece ve gündüzlerin süresi, […]

MERİDYEN

Yeryüzünde her hangi bir noktanın çekül çizgisiyle, güneşin en büyük yüksekliğe vardığında bulunduğu nokta arasından geçen düzlem ve bu düzlemin gök küresiyle ara kesiti olan büyük daire. Meridyen daireleri, 360 yarım daire ya da 180 bütün dairedir. İngiltere‘de, Londra yakınlarındaki Greemvich rasathanesinden geçen meridyen başlangıç olarak kabul edilir ve (0) ile gösterilir. Buradan doğu ve […]

DALGA

Rüzgârla yükselip atılan su kütlesi. Deniz ya da göl gibi geniş sularda rüzgârla tümsek tümsek yükselerek harekete getirilen su kütleleri, bazen 12 metre yüksekliklere kadar çıkarak denizin ya da gölün yüzeyinin devamlı olarak dalgalı halde olması sonucunu doğururlar. Dalgaları meydana getiren su damlacıkları yerinden ayrılmazlar. Rüzgârın etkisi ile hacminde değişiklik olan su yüzeyi, bu yüzey […]

GÖL

Karalar yüzeyinin çukurlarında, suların birikmesi ile meydana gelen oluşum. Bütün çevreleri, kara ile kuşatılmıştır. Oluşum bakımından başlıca iki büyük guruba ayrılırlar: 1 – Yerli kaya içindeki göller, 2 – Set gölleri. Başlıca yerli kaya gölleri şunlardır: a – Çöküntüler ve tektonik hareketlerle meydana gelenler (Doğu Afri-ka’daki Victoria, Tanganika gölleri gibi. Bunlardan bazıları çok derin Bay-kal […]

BULUT

Atmosferdeki su buharının, yükseklerde yoğunlaşması ile meydana gelen çok küçük su damlacıklarına verilen ad. Su damlacıklarının çok küçük olması sebebi ile bulutların taşıdıkları su miktarları, metreküp başına birkaç gramı geçmez. Bulutlar, devamlı olarak hareket ederler. Bulutların meydana gelişleri aynı olmakla beraber şekilleri ve hacimleri bakımından aralarında büyük farklar vardır. Bulutların sınıflandırılmasında esas olarak dört tip […]

RÜZGAR

Havanın hareketlerine verilen ad. Bu hareketler havadaki sıcaklık farklarından ileri gelmektedir. Yeryüzünde yan yana bulunan iki bölgeden daha fazla ısınanı üzerindeki hava sıcaklığı arttığı için genişler ve hafifleyerek yükselir. Bu sebeple o bölgede basınç azalmış, olur. (alçak basınç). Buna karşılık, daha serin bölgedeki hava soğur ve sıkışır. Bu bölgedeki havanın yoğunluğu ve basıncı artar (yüksek […]

DELTA

Bir ırmağın denize kavuştuğu yerde iki kola ayrılmasıyla meydana gelen adacık. Bu adacıklar, çoklukla üç köşeli olduklarından, Yunan alfabesindeki dördüncü harfin adı olan “delta”anılırlar. Deltaların oluşum sebebi şudur : Nehirler, beraberlerinde sürükledikleri çamurları, nehir ağızlarına kadar getirirler. Buralarda, akar suyun hızı azaldığından, nehrin denize döküldüğü alan düzlük ise, bu çamurlar, nehrin denize döküldüğü yerlerde zamanla […]

BUZDAĞI

Denizde yüzen, yüksekliği deniz yüzünden 100 metreye kadar ulaşabilen, yüzölçümü birkaç kilometrekareyi geçen büyük buz parçalarına verilen ad. Böyle bir buz parçasının 1/8 i suyun yüzünde, 7/8 i suyun altındadır. Çoklukla kutuplardaki türlü buzullardan kopup denizde yüzmeğe başlayan bu kütleler, Ekvator’a doğru hareket ederler ve ancak 36 Kuzey enlemine kadar ulaşabilirler. Sıcak denizlere yaklaştıkça erirler […]

ŞİMŞEK

Bulutlarda meydana, gelen elektrik akımı sebebi ile bulutlar arasında meydana gelen elektrik akımı. Bulutlar, bu buharlaşma ya da başka sebepler yüzünden elektrikle yüklüdürler. Bulutların bu elektrik yükü, bir buluta ya da yeryüzüne atlarsa şiddetli bir şerare akımı meydana gelir. Bu akım sırasındaki elektrik gücü çok olduğundan, şerare akımı, çok şiddetli olur. Bu elektrik akımı, bulutlar […]