Nedir
AMPUL « Fizik
İçinde, elektrik akımı etkisi ile akkor haline gelerek ışık verici bir iletkeni bulunan, havası boşaltılmış cam şişe. Elektrik gücünden, aydınlanma vasıtası olarak kullanılmasını sağlar. 21 Ekim 1879 tarihinde, ünlü Amerikalı mucit Edison tarafından, binlerce deneyden sonra bulunmuştur. Edison'un bulduğu ilk ampul, havası boşaltılmış cam bir yuvarlak içine koyduğu kömürleşmiş pamuk ipliğinden ibaretti. Bu günkü ampullerde ise tungsten teli kullanılır. 3200 derecede eriyen tungsten, elektrik akımının meydana getirdiği ısıya dayanır ve ışık verir. Elektrik ampullerinden bazılarının havası tam olarak boşaltılmıştır. Bu halde tungsten 2100 dereceye kadar dayanır. Başka tip ampullerde ampul içinde argon ya da azot gibi gazlar bulunur. Bu durumda tungsten 2300-2700 dereceye kadar dayanır.
Piyasada satılan elektrik ampulleri, verdikleri ışık kuvvetine göre 10, 25, 40, 60, 75, 100, 150, 500 vatlık (mumluk), hallerinde bulunmaktadır.
NERGİS « Bitkiler
Nergisgillerin örnek bitkisi. Çiçekleri ayrı ya da bir köksap üzerinde şemsiye durumunda bir süs bitkisidir. Çiçeklerinin renkleri çeşitli olur. Lâle gibi soğan köklüdür.
SOLUNGAÇ « Hayvanlar
Balıklarda solunuma yarayan organ. Solungaçlar gırtlak kısmındaki kapaklar arasında yer almış bulunan yay şeklinde iki kemikten meydana gelmiştir. Buna, iki sıra solungaç yaprakları bağlıdır. Solunum olayı da, yaprak şeklindeki bu solungaçlarda meydana gelir. Kara hayvanlarında, havada bulunan oksijeni, kana ulaştırma işini gören akciğerlerin yaptığı işi, deniz hayvanlarında” özellikle balıklarda solungaçlar görürler ve suda bulunan oksijeni alarak, kan damarlarına ulaştırırlar. Kanda birikmiş olan karbondioksiti de suya verirler.
Ağızlardan suyu alan balıklar, gırtlak kısmında bulunan solungaçlara ulaştırırlar, burada oksijen alınıp karbon dioksit verilme işlemi olduktan sonra su, solungaç kapakçıklarından dışarı çıkar.
CİRO « Sanayi ve Ticaret
Bir ticarî senedin alacaklı tarafından başkasına devredilmesi ve bu senedin arkasına bu yolda yazılıp imza edilmesi. Ciro, emre tanzim edilen her türlü senetlerde yapılabilir. Bunlar, poliçe, çek gibi para senetleri olabileceği gibi makbuz senedi gibi emtia senedi de olabilir. Ciro, senet emrine tanzim edilen kimse tarafından, herhangi bir şahsa yapılabilir. Bu da senedin arkasına, senet sahibinin başkasına tediye emrini yazması ve imza etmesi ile olur.
HAREKET « Fizik
Bir cismin, durağan bir noktaya göre durumunun ya da yerinin değişmesine verilen ad.
Olduğu yerde duran bir cisim, dengededir. Denge durumunun bozulması, hareketin olması sonucudur. Hareket, çeşitli durumlara göre, çeşitlilikler gösterir.
Hareket, genel olarak ikiye ayrılır: 1 - Çizgisel hareket, 2 -Dönme hareketi. Çizgisel harekette bulunan cisimler, bir çizgi üzerinde ilerler. Cismin üzerinde gittiği çizgi, o cismin “yörünge” sini meydana getirir. Dönme hareketi, bir eksen çevresinde olan harekettir.
Gerek çizgisel harekette gerekse dönme hareketinde, üç şekilde hareket olur: Düzgün hareket, düzgün olmayan hareket düzgün değişen hareket.
Düzgün hareket, zaman ne oluyorsa olsun, ortalama hızı hep aynı olan harekettir. Böyle harekette, hareket eden cismin hızı değişmez, belli zaman aralıklarındaki hızı, zamanla orantısız olarak değişen harekettir.
Düzgün değişen hareket, hızı zamanla orantılı olarak değişen (artan yada eksilen) harekettir. Yani böyle harekette hız, zamanın birinci dereceden bir fonksiyonudur. Böyle harekette hız, zamanla artıyorsa, harekete düzgün hızlanan hareket eğer zamanla azalıyorsa, harekete düzgün yavaşlayan hareket demir.
Tabiatta, canlı ve cansız varlıklar, hareket edip etmediklerine göre üç bölüme ayrılır:
1 - Hareket etmeyen varlıklar. Bunlar, cansız varlıklardır. Topraklar, taşlar, madenler, dağlar, tepeler, kendiliklerinden hareket edemezler.
2 - Bulundukları yerde hareket eden varlıklar. Bunlar da, bitkilerdir. Dikkat edecek olursak, belli bir yere ekilen bir tohum ya da diki|en bir fidan, zamanla gelişir, yer değiştirmediği halde, büyümesine devam eder. Ağaç şeklini alır, 'Çevresine dallar salar. Bulunduğu yere göre de, güneş ışığını alabilmek için, güneş ışığının geldiği tarafa doğru, yine yerini değiştirmeden döner. Bu yerini değiştirmediği halde, hareket edildiğinin örneğidir.
3 - Tam olarak hareket eden varlıklar. Bunlar da hayvanlar ve insanlardır. Hayvanlar ve insanlar, yiyecek bulmak, yaşamalarının gerektirdiği şeyleri yerine getirebilmek için, devamlı olarak yer değiştirirler ve hareket ederler.İnsan ve hayvanlarda hareket:
İnsan ve hayvanlarda hareket ,iki türlüdür:
1 - İsteyerek yapılan hareketler. Bir hayvanın istediği bir yere doğru gitmesi, bizim koşmamız, bacağımızı, kolumuzu oynatmamız, ağzımızı açıp kapamamız, isteyerek yapılan hareketlerdir.
2 - İstediğimiz dışımda yapılan hareketler. Gerek insanların, gerekse hayvanların, istekleri dışında yaptıkları hareketlerdir. Kanın dolaşımı, kalbin atması, bağırsakların, midenin çalışması gibi hareketler, isteğimiz dışında olan hareketlerdir.
İnsanlarda ve hayvanlarda, isteğimizle olsun, isteğimiz dışında olsun, hareketi sağlayan organlar, kemikler, kaslar ve eklemlerdir .
AKINTILAR « Yeryüzü
Okyanus sularının yer değiştirme hareketine verilen ad. Bazı okyanuslarda akıntılar o kadar belirli bir yol takip ederler ki, akıntılar kendilerini çevrele yen sulardan kolaylıkla ayırt edilebilinir. Akıntılar sıcaklıklarına göre ”Sıcak akıntılar”, “Soğuk Akıntılar” olarak ikiye ayrılırlar. Derinliklerine göre de “Yüzey akıntılar” ve “Derin su akıntıları” adlarını alırlar.
Genel olarak akıntılar Ekvator bölgesinde ısınan suların güney ya da kuzey kutbuna doğru hareketlerinden doğar. Kutuplara gelen sular burada soğuyarak dibe doğru iner bu defa derin su akıntısı olarak Ekvator'a akmağa başlar. Ekvatorda ısınarak buharlaşan ve harekete geçen sıcak suyun yerini almak üzere tekrar yüzeye çıkar.
Dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşü olmasaydı akıntılar doğruca kuzey ya da güney kutuplarına yükselirdi. Fakat Ekvatorda saatte 1.600 kilometreyi geçen dönüş hızı akıntıları etkileyerek yön değiştirmelerine sebep olur. Ayrıca hava hareketleri de akıntıların yönlerine etki yapmaktadır.
Atlas Okyanus'u ve Büyük Okyanus da ikişer muntazam akıntı vardır.
Atlas Okyanus'undaki kuzey akıntıları batıdan doğuya hareket eder Bunların en önemlisi Kuzey Ekvator akıntısı ile Labrador ve Gulf Strean akıntısıdır. Kuzey Ekvator akıntısının bir kolu Gulf Stream ile karışır. Güney Ekvator akıntısı ise doğudan batı'ya doğru bir yol takip eder.
Büyük Okyanus akıntıları ise Atlas Okyanus'undakiler kadar belirli değildir. Başlıcaları Humbolt akıntısıdır. Bun
dan başka Hint Okyanus'unda Avustralya ve Afrika kıyılarım dolaşan bir soğuk su akıntısı vardır.
