Felsefe

MİSTİSİZM

İnsan aklinin, özellikle görgü ve deneyin yetişmediği alanlarda, Tanrıya, yaradılışa, ölüme, ezel ve ebede ait meselelerde gerçeğe kalp yoluyla ve irade zoruyla ulaşabileceğini kabul eden bir felsefe ve din mesleği. Mistisizmin İslâm dinindeki karşılığı “tasavvuf” tur.

DETERMİNİZM

Bir felsefe mesleği. Determinizm her olayın maddi ya da mânevi bir takım sebeplerin zorunlu sonucu olduğunu ileri sürer. Kâinat olaylarının hepsi, bunların arasında insan aksiyonları, daha önceki bir takım sebeplerin sonucu olarak kabul edilir. Bunlar da, ilerde olacak bazı işlerin sebeplerini meydana getirirler.

MARXİZM

Kari Marx tarafından ortaya atılan bir tarih felsefesi ve ihtilâlci değişim programı. Markizinin esasları, dialektik materyalizmi savunan bir tarih felsefesidir. Marx’a göre, kapitalizm kendi yıkılış ve çürüyüş tohumlarım kendi bünyesinde taşımaktadır. Bu yüzden ihtilal kaçınılmaz bir sonuçtur. Marx şunları savunur: 1 – Toprak mülkiyetinin kaldırılması ve bu toprakların devlet taralından yeni bir kiralama sistemi kullanılarak […]

EPİKÜRCÜLÜK

Epicurus’un felsefe mesleği. Ruhun da vücut gibi ölümlü olduğunu, yaşanılandan başka hayat olmadığını, bunun için ömrü temiz ve yüksek nazlarla geçirmek gerektiğim ileri sürer. Bu felsefe mesleğine göre, insan için en büyük iyilik hazdır ve bütün gayretlerimiz, bu hazzı elde etmek ve elemden kaçmak olmalıdır.

MATERYALİZM

Yalnız maddî olan insanı kabul eden ruhu kabul etmeyen bir felsefe mesleği. İnsanın ruh ve beden olmak üzere iki varlığa sahip olduğunu ve bu varlıklardan ruhun bedene üstün olduğunu kabul eden Spritüalistlerin karşıtı olarak Materyalistler yalnız maddî olan insanı kabul ederler ve insanda çeşitli organların çeşitli fonksiyonlar yaptıklarını ileri sürerler (ciğerlerin nefes alması beynin düşünmesi […]

EPİSTEMOLOJİ

Bilginin değeri ve bilginin kaynağı meselelerini inceleyen felsefe teorisi. Bilgi teorisi ve bilgi kuramı deyimleri ile de bilinir. Filozoflar, her şeyden önce, bu filemde olup bitenleri anlamak, bilmek problemi ile meşgul olmuşlar, bilginin nasıl meydana geldiğini ve bunda rol oynayan faktörlerin neler olduğunu düşünmeden önce insan bilgisinin mutlak olup olmayacağı üzerinde, düşünürlerken, bilginin kaynağının ne […]

POZİTİVİZM

Bilgiye ancak deney ve gözleme dayanan şeylerin temel olabileceğini, deney ve gözlemin dışında kalan kavramların bilime konu olamayacağını savunan felsefe mesleği. Pozitivizm kelimesi ilk defa XIX. yüzyılda Saint – Simon’un öğrencileri tarafından ortaya atılmış. Bütün bir felsefenin adı olarak da ilk defa Auguste Comte tarafından kullanılmıştır. Auguste Comte oluşa egemen olan kanunları, gözlemi yapılan olayların […]

SKOLASTİK FELSEFE

Ortaçağ felsefesiyle ilgisi olan, Aristo ve Eflâtun’un eserlerinden alınmış olan, Avrupa‘da X. yüzyıldan XVII. yüzyılın sonlarına kadar, üniversitelerde ve din okullarında okutulan felsefeye verilen ad. Bu felsefenin genel özelliği, dini esasları, değişmez birer temel saymak ve akim delillerini bu esasa göre açıklamaktır.

FİZİKÖTESİ

İlk sebeplerin, ilk prensiplerin bilgisi. Yunanca fizikten sonra anlamındadır. Fizikötesi genel ve özel olmak üzere iki bölüme ayrılır. Birincisi, “varlık bilim” ya da “İlk felsefe” denilen bölümdür. İkinci de, maddenin hakikatinden, Tanrıdan söz eder. Bir bakıma asıl felsefe, “fizikötesi” dir ve felsefenin en güç, en genel meselelerine bu ad verilir.