Dünya Tarihi

SOSYALİZM

Politik ve ekonomik bir doktrin. İstihsalin, değişim ve dağıtımın, halkın, kontrolüyle yapılmasını esas tutar. Bu doktrine göre, emeklerinin karşılığını almak, istidatlarını geliştirmek için herkese eşit fırsatlar verilmek gerekir. Yine sosyalizme göre, servet kaynakları eşdeğer bir bölüme uygulanacak şekilde düzenlenmelidir.

SAAT

Bir günün yirmi dörtte birine eşit olan zaman birimi.Bu zaman birimi esas kabul edilerek zaman göstermek için yapılan araçlara da saat ismi verilir. Zamanı göstermek için kullanılan saatlerin güneş saati, kum saati, su saati, duvar saati ve kol saati gibi birçok çeşitleri vardır. Eski Mısırlılar ve Babilliler (M. Ö. 5000 – 1000) zamanı, tanıdıkları yıldızların […]

TAKVİM

Zamanı, yıllara aylara, günlere ayırma yöntemi. Tarihte olup bitenleri, çeşitli tarih olaylarını belli bir zaman ölçüsü içinde ele alarak anlatmak, bunları belli bir zaman ölçüsünün meydana getirilmesi fikri, tarihin en önemli konularından biri olmuştur. İlkel zamanlarda her toplum, kendi toplumu içinde önemi büyük olan bir “şeyi” tarih için bir ölçü olarak almış takviminin başlangıcını devamını, […]

FES

Kırmızı renkli ve silindir şeklinde başlık. Fes adı, fesin ilk yapılıp giyildiği yer olan Fas‘tan gelmedir. Memleketimizde kavuk giyme adedinin kaldırıldığı 1828 yılından, şapka kanununun kabul edildiği 1925 yılına kadar kullanılmıştır Fesler, vuruldukları kalıplara göre az çok değişik biçimler alır ve bunlara “mahmudiye, mecidiye, aziziye, hamidiye, zuhaf, sıfır numara, dar Beyoğlu” gibi adlar verilirdi. Feslere, […]

RUMİ TAKVİM

Eskiden kullanılan bir takvim. Papa Gregorie XIII. tarafından hazırlanmıştır. Buna Gregoryen takvimi adı da verilir. Milâdî 594 yılı Rumî takvimin birinci yılı olarak kabul edilir. Bu duruma göre, Rumî bir yılın, Milâdî takvime çevrilmesi istenirse, bu tarihe 584 sayısını eklemek gerektir. Milâdî bir yılın da Rumî yıla çevrilmesi istenirse, 584 sayısının çıkarılması gereklidir.

FİDYE

Türkçesi “Kurtulmalık” anlamına gelen bir deyim. Bir şahsın esaretten ya da tutulduğu bir belâdan kurtarılması için ödenen paraya ya da eşyaya fidye denir. Eskiden savaş esirleri fidye ile kurtarılırdı. Gerek eski çağlarda, gerek zamanımızda eşkıyalar ailelerinden para koparmak istedikleri zengin kimseleri dağa kaldırır, sonra bu şahısları serbest bırakmak için ailelerinin yüklü fidyeler ödemesini şart koşarlardı. […]

ŞARK MESELESİ

Osmanlı Türklerinin, İstanbul‘u almasıyla başlayan, kurdukları Osmanlı İmparatorluğu’nun hemen hemen bütün devamı boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasî hayatında önemli rol oynamış bulunan milletlerarası meseleye verilen ad. Osmanlı İmparatorluğu’nun kuvvetli devirlerinde, Osmanlıları Avrupa‘dan sürmek ve kuvvetli bir devlet olmamasını sağlamak gibi bir amaç güden bu mesele; bu zamanlarda, bütün Avrupa devletlerinin, papalığın aracılığı ile Osmanlı imparatorluğuna karşı […]

BOLŞEVİZM

Komünizmin başka bir adı. Marksizmin özel bir gelişmesini teşkil eden bir doktrin .Rus Sosyal – Demokrat Partisi, 1903 yılında ihtilâlcilik ve itidal konularında ikiye ayrılmış, ihtilâlci grubun parti kongresinde çoğunluğu alması üzerine bu gruba çoğunluk grubu anlamına gelen “Bolşevik” denmiştir. Buna benzer bir deyim de azınlıkta kalan grup için “Menşeviki” şeklinde kullanılmıştır İhtilâlci grubun,yani bolşeviklerin […]

BURJUVAZİ

“Şehirli sınıf” anlamına gelmekle beraber, çeşitli anlamlarda kullanılan bir deyim . İlkin Ortaçağda ve Fransa‘da kullanılmağa başlanan bu deyim, krallardan ya da büyük derebeylerden çeşitli imtiyazlar alan (vergiden muafiyet gibi) şehirler anlamında kullanılmış (Burjuva şehirleri) : XII. yüzyıldan Rönesansa kadar ticaret yolu ile servet toplayarak alelade halka nispeten çeşitli hak ve imtiyazlara sahip olan sınıflar […]