Nedir
COĞRAFYA « Bilim ve Sanat
Toprak iklim, ırk, millet, dil, ürün gibi çeşitli yönlerden yeryüzünü tanımlayan ve birçok kollara ayrılmış bilim. Coğrafyanın ayrıldığı kollardan başlıcaları şunlardır: Ekonomik Coğrafya (coğrafyanın toprak ürünlerini, sanayii, ticareti inceleyen bölümü). Fizikî Coğrafya {karalarla denizlerin durumunu, yüzey şekillerini ve iklimlerini inceleyen bölümü).Matematik Coğrafya (yeryüzünün şeklini, uzaydaki durumunu ve uzaydaki yıldızlarla, gezegenlerle olan durumunu, münasebetlerini inceleyen bölümü), Siyasî Coğrafya (ırkları, dilleri, milletlerin durumunu, devletlerin sınırlarını, devlet şekillerini inceleyen bölümü), Tarihî Coğrafya (çeşitli yerleri ve memleketleri tarih olaylarıyla birlikte inceleyen bölümü).
Coğrafya, bilimlerin en eskilerinden biridir. İlk insanlar, yaşadıkları bölgelerin çeşitli yönlerden incelemelerini yaparken, bir yandan da daha uzak bölgelere doğru gitmeye yeryüzünün çeşitli yönlerden yapısı hakkında bilgi edinmeye, ilkçağlardan beri büyük önem vermişlerdir. Yaşanan çevrenin ve dünyanın tanınması uğrunda sarf edilen bu gayretler, daima birbirini tamamlayan iki amaç gütmüştür. İlkin yeni bir yer keşfedilmiş, haritada yerini almış; sonradan keşfedilen bu yer yakından incelenmiştir. Böylece coğrafî keşifler faaliyeti, yerini bilimsel incelemelere bırakmıştır. Bunun sonucu olarak da, “dünyanın tanınması” olayı, geçmişin olduğu kadar, zamanımızın da, coğrafya bakımından başlıca inceleme konularından biri olmuştur.
İlkçağda, Akdeniz çevresinde yaşayan ve yeryüzünün en eski medeniyetini kurmuş olan insanların dünyası, bu denizin çevresini aşmayan küçük bir bölgeden ibaretti. Akdeniz bölgesinde meydana gelen bu medeniyetlerin ötesinde, Uzak Doğu'da yaşayan insanlarda, başka bir medeniyet meydana getirdikleri halde, yüzyıllar boyunca birbirlerinden habersiz yaşamışlardır. Beşyüz yıl öncesine kadar, bugünkü medeniyetin en ileri seviyesine ulaşmış bulunan Amerikalar, bilinmeyen yerlerdi. Eski Dünya karalarının bir parçası olan Afrika, yakın yüzyıllara kadar, bilinmezler ülkesi halinde idi. İşte “bilinmezler ülkelerinden” meydana gelmiş olan yeryüzü, coğrafya bilimi aracı ile bilinmeye ve tanınmaya başlanmıştır.
PAPA « Din
Katolik kilisenin, Konklav meclisi tarafından seçilen, Peygamber İsa’nın vekili sayılan en yüksek başkanı. Roma'da, Vatikanda oturur. Bugüne kadar 270 papa gelmiştir.
Papa ve papalık makamı, Ortaçağ boyunca büyük bir dinî ve siyasî kuvvet olarak, bütün Hıristiyanlık dünyasına hükmetmiş, hükümdarların indirilmesinde ve denilen kimsenin hükümdar yapılmasında söz sahibi olmuştur. 1870 tarihinde İtalya krallığının kurulması ve bu krallığın Romayı merkez yapması üzerine, Papa'nın siyasî kuvveti son bulmuştur. 1929 yılında da kurulan “Vatikan Devleti” ile Papalık, siyasî bütün kudretini kaybetmiş, yalnız dinî özelliği olan bir müessese haline gelmiştir.
DALYAN « Sözlük
Denizlerin kıyıya yakın yerlerinde ve balık geçidi olan akıntılarda, göllerde, nehir ağızlarında, çeşitli ağlarla kurulan tuzak. Dalyanlar, geniş bir alana yayılan sabit tuzaklardır. Bir sürü halinde gelen balıklar, dalyana takılınca, dalyanın ağzı kapatılır ve böylece sürü halinde balık avlanmış olur.
ARNAVUTLUK « Dünya Coğrafyası
Balkan yarımadasının batısında bir devlet. Yüzölçümü 27.538 kilometrekare, nüfusu 1.510.000 dir. Halkının yarıdan fazlası Müslümandır. Kuzey ve doğuda Yugoslavya ile güney güney - doğuda Yunanistan'la komşudur. Batısında Adriyatik denizi bulunmaktadır. Başşehri Tiran'dır.
Arnavutlar, Avrupa'nın en eski milletlerinden biri olup, oturdukları yerlerden ayrılmamışlardır. Bu bölge, Romalıların, Bulgar'ların ve Bizanslıların egemenliği altında bulunmuştur. XV. yüzyıldan itibaren Osmanlıların saldırılarına sahne olmuş ve Arnavutların elinde son dayanak olarak kalan İskodra kalesinin 1479 da, Venediklilerin elinde bulunan Ülgün ve Bar şehirlerinin 1571 de alınmasından sonra tamamen Osmanlıların egemenliği altına geçmiştir. Burada Osmanlıların yönetimi 1912 yılma kadar sürmüştür. 1912 de yapılan bir antlaşma ile bağımsızlık kazanmış ve krallık olmuştur. 1925 de Cumhuriyet ilân edilerek Zogo Cumhurbaşkanı olmuştur.1928 de tekrar krallık olmuş ve Kral Zogo, 1939 da İtalyanların işgaline kadar Arnavutluk'un başında kalmıştır. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yeniden (1946) Cumhuriyet ilân edilmiş ve Enver Hocanın liderliği altındaki Komünist Partisinin yönetiminde Demirperde bloğuna bağlı komünist bir memleket olmuştur.
Arnavutluk, Adriyatik kıyılarının dışında genel olarak dağlık bir bölgedir.İklimi, Akdeniz iklimi özelliklerini taşır.Yazları sıcak ve kurak, kışları bol yağışlı ve kararsızdır. Dağlık bir bölge olan İç Arnavutluk'ta ise dağların doğrultuları ve yükseklikleri ile ilgili olmak üzere çeşitli iklim özellikleri gösteren alanlar vardır.
Arnavutlar daha çok tarım ve hayvancılıkla geçinmektedirler. İlkel bir sanayileri vardır. Nüfus ve yüzölçümü bakımından olduğu gibi, ekonomik rolü bakımından da Balkanlar'ın en geri kalmış bir ülkesidir.
ORHANELİ « Türkiye Coğrafyası
Bursa iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 1.729 kilometrekare, nüfusu 45.085 dir. Vadilerden ve bu vadileri çevreleyen tatlı meyilli yamaçlardan ibarettir. Dağlık alanları ormanlarla kaplıdır. En büyük gelir kaynağı kerestedir. Merkezi 2.089 nüfuslu Beyce kasabasıdır.
DÜLGER BALIĞI « Hayvanlar
Uskumru familyasından yassı ve yumurtamsı biçimde büyükçe bir balık. 8-10 kilo ağırlığında ve 50 santimetre uzunluğunda olanlar vardır. Kuyruğu vücuduna göre pek kısa, sırt yüzgeci pek uzun liflerden meydana gelmiştir. Akdeniz ve Marmara'da derin sularda yaşar.
