Nedir
AMONYAK « Kimya
Keskin kokulu, renksiz bir gaz .Azotla hidrojenin birleşmesinden meydana gelmiştir. Suda kolaylıkla erir. 10 derecede ve 6-7 atmosfer basınç altında sıvı haline gelir. Sıvı amonyak çelik şişeler içinde ve basınç altında saklanır.
Evlerde ilâç ve temizleyici madde olarak kullanılması yüzünden herkes tarafından tanınan amonyak, eski çağlardan beri insanlar tarafından bilinmektedir. İlk defa 1774 yılında serbest olarak elde edilmiştir.
Asitlerle birleşince amonyak tuzu meydana gelir. Amonyak tuzu fabrikalarda, eczacılıkta, patlayıcı maddeler sanayiinde, sunî gübre yapımında kullanılır.
DİZANTERİ « Sağlık
Kanlı ve sancılı ishal. En önemli belirtilerini kalın barsakta gösteren bir hastalıktır. Hastalık etmeni bakımından ski türlü dizanteri vardır: a) Basilli dizanteri, b) Amipli dizanteri.
Etmenleri değişik olmakla beraber, iki dizanterinin genel karakterleri aynıdır. İkisi de bulaşıcı bir hastalıktır ve organizmadaki belirtileri aynıdır.
Basilli dizanteriyi yapan mikroplar, çomak şeklinde ufak mikroplardır. “Schiga basili” adı ile bilinirler. Sağlam insana ağız yolu ile girer ve mide, Ince barsaklar yolu ile geçerek kalın barsaklarda yerleşir. Mikrobun alınmasından sonra bir hafta içinde hastalık belirtileri görülür. Birdenbire ateş yükselir, karında ağrı, vücutta halsizlik görülür. Çok geçmeden hastalarda ishal başlar. İshalin içinde zaman geçtikçe kan ve sümük gibi maddeler yer alır. Günde 20-30 defa dışarı çıkan hasta görülebilir. Hasta, devam eden derin halsizlik içinde yatağa düşer. Az zamanda çok su kaybı ve şiddetli zayıflık, ölüme sebep olabilir.
Basiller, kalın barsakların iç zarında yerleşir. Bu yerleşmenin yaygın olması
halinde dizanterinin en tehlikeli sonucu olan barsak delinmeleri meydana gelir.
Devamlı hekim kontrolü ile, tehlikesi pek kalmamış olan bir hastalık özelliğindedir.
Amipli dizanteri, etmeni, “entamoeba histolitica” adlı tek hücreli bir canlıdır. Çeşitli besin maddeleriyle ağızdan girerek kalın barsaklarda yerleşir. Etmen alındıktan sonra, bir kuluçka devresi geçince hastalık belirtileri görülür. Basilli dizanterinin aksine, sinsî ve gürültüsüz bir şekilde başlar. Hastada kırıklık, halsizlik, iştahsızlık ve hazımsızlık gibi sıkıntılar baş gösterir. Birkaç gün sonra karında ağrılar, ıkıntı ve buruntuyla birlikte kan ve sümük çıkar. Ateş yoktur. Dışarı çıkma, yirmi dört saatte 10 defayı geçmez. Zamanında teşhis ve tedavi yapılmazsa çok uzun zaman devam eden bir hastalıktır.
Bu hastalık da devamlı hekim kontrolünü gerektiren bir hastalıktır.
GÖLBAŞI « Türkiye Coğrafyası
Adıyaman iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 1.059 kilometrekare, nüfusu 18.892 dir. Yüzeyi genel olarak dağlık alanlardan meydana gelmiştir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar yağışlı ve soğuk geçe. Tarım halkının başlıca geçim kaynağı olmakla beraber, o kadar geniş ölçüde değildir.En çok tahıl ekilmektedir.Merkezi, 3.703 nüfuslu Gölbaşı kasabasıdır.
ZİLE « Türkiye Coğrafyası
Tokat iline bağlı bir ilçe. Yüzölçümü 1.792 kilometrekare, nüfusu 67.469 dur. Yüzeyi genel olarak geniş ovalardan meydana gelmiştir. Halkın başlıca geçim kaynağı tahıl ekimine dayanmaktadır. Merkezi 21.3999 nüfuslu Zile kasabasıdır.
FİZİKÖTESİ « Felsefe
İlk sebeplerin, ilk prensiplerin bilgisi. Yunanca fizikten sonra anlamındadır. Fizikötesi genel ve özel olmak üzere iki bölüme ayrılır. Birincisi, “varlık bilim” ya da “İlk felsefe” denilen bölümdür. İkinci de, maddenin hakikatinden, Tanrıdan söz eder. Bir bakıma asıl felsefe, “fizikötesi” dir ve felsefenin en güç, en genel meselelerine bu ad verilir.
MİNE ÇİÇEĞİ « Bitkiler
Mine çiçeğigiller familyasından bir bitki. Kırlarda kendiliğinden yetişir. Çeşitli renkte çiçekleri vardır. Bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir.
