ÇİN

Asya’nın doğusunda bir devlet .Yüzölçümü 9.736.000 kilometrekare, nüfusu 660.000.000 dur. 1949 yılından beri Komünist Partinin idaresinde ve demokratik bir halk cumhuriyeti rejimi ile idare edilmektedir. Başşehri Pekin’dir. Kuzeyde Sovyetler Birliği ve Moğolistan Halk Cumhuriyeti, kuzeybatıda Sovyetler Birliği, batıda Afganistan, güneydoğuda Hindistan ve Birmanya, güneyde Hindicini yarımadası, doğuda Büyük Okyanus‘un kollarından Sarıdeniz, Doğu Çin ve Güney Çin denizleriyle sınırlıdır.
Coğrafya : Avrupa kıtası büyüklüğünde bir alan kaplayan Çin başlıca iki bölüme ayrılır : 1 – Asıl Çin, 2 – Kenarlarda yönetim ve ticaret bakımından dan Çin‘e bağlı ülkeler: Tibet, Doğu Türkistan, Moğolistan, Mançurya,Asıl Çin, doğu – batı yönünde uzanan Tsinlig dağları ile kuzey ve güney bölümleri olmak üzere iki bö1üme ayrılır. Bu iki bölüm, bitki örtüsü ve insanların yaşayışı bakımlarından büyük ayrılıklar gösterir.
Kuzey Çin‘in toprak alanı bakımından en geniş kısımlarım meydana getiren orta ve batı kısımları, yüksek bir platodur ve genel olarak fazla kalabalık değildir. Ancak plato içine gömülmüş bulunan vadi tabanları kalabalıktır. Bu bölgede bulunan Şan-si ve Ordos eski kütleleri özellikle kömür bakımından zengindir. Doğuda, kıyı ovaları ve deltalar halinde bulunan yerler, geniş alan kaplamakla beraber, nüfus çokluğu ve toprak ekimi bakımından Kuzey Çin‘in en önemli bölgesini meydana getirir. Ovanın ortasın, da bulunan Şantung yarımadası eski bir masiftir ve demir – kömür yatakları bakımından zengindir.
Kuzey Çin, asıl sarı toprakları ila ünlü bir bölgedir. Kalınlığı bazı yerlerde 400 metreye kadar varan bu topraklar sulandığı ya da yeter derecede yağış olduğu zamanlar ekime çok elverişlidir.
Güney Çin, kuzey ve batı kısımları dağlarda çevrili bir bölgedir. Bu dağlık bölgelerde nüfus azdır.Ancak buraları maden kaynakları bakımından zengindir. Daha geniş bir alan kaplayan güney kısmı ise, yüksekliği 1.000 metreyi geçmeyen tepelerle kaplıdır. Bu bölgenin güneyinde, Pasifik kenarında yer alan Sikiang ovası ve deltası, yılda üç defa ürün veren zengin bir ekim bölgesidir. Buranın en önemli nehri olan Yang – Çe nehri boyunca birçok ovalar, birbirinden hemen hemen ayrı ve çok defa çevreleri kapalı havzalar halinde sıralanır. Bu havzaları Çin‘in en canlı tarım merkezleridir.
Çin’in üç büyük ve önemli nehri vardır. Sarı ırmak (Hawang ho), Gökırmak (Yang-çe), Kırmızı ırmak (Si-Kiang). Bunların hepsi genel olarak batı doğu yönünde akarlar.
Çin’in iklimi genel olarak Orta Asya steplerindeki hava basıncı değişik. İlklerinin etkisi altındadır. Bu sebeple kışın Çin‘in kuzeyinde şiddetli rüzgârlar meydana gelir ve bunlar güneye kadar uzanır Yazın, ise yağmur bulutları taşıyan rüzgârlar eser. Çin‘in en yağışlı mevsimi bu zamandır.
Çin, genel olarak bir tarım memleketidir. Nüfusunun 2/3 ü toprak ekimi ile uğraşır. Güney ve Orta Çin‘de en önemli gelir kaynağı pirinçtir. Kuzeydeki büyük ovalarda ise, darı yetiştirilen en önemli besindir. Bunlardan başka buğday, mısır, arpa, tütün, çay ve şeker kamışı dikkati çeken ürünlerdir.
Tarih: Geniş Çin topraklan, dünyanın en eski bir medeniyetine beşik vazifesi görmüştür, iki bin yıl önce oldukça yüksek tekniğe dayanan bir toplum bulunuyordu. Fakat zamanla Çin küçük küçük feodalitelere ayrıldı. Bunlar arasında çıkan kavgalar, Çin‘in normal gelişmesine uzun yıllar boyunca engel oldu. Çin, başta Türkler olmak üzere Moğolların saldırılarına uğradı.
X. yüzyılın ortalarına doğru Çin, Sun hanedanı tarafından yönetilmeğe başlanmış, bundan sonra birkaç hanedanın idaresine geçen Çin, gerek politik, gerekse ekonomik bakımdan çok zayıf bir memleket olmakta devam etmiştir.
XIX. yüzyıldan itibaren Çin‘e afyon ithalinin başlaması, ekonomik ve politik yıkılışı hızlandırmıştır. Memleket yavaş yavaş yabancı sermayenin etkisi altına girmeğe başlamıştır. Bu durum karşısında Çin halkında gittikçe başlayan hoşnutsuzluk yer yer ayaklanmaların çıkması sonucunu doğurmuştur. Uzun yıllar, teşkilâtsız olarak devam eden bu ayaklanmalar, Doktor Sun Yat – Sen tarafından teşkilâtlanmağa başlamış ve 1911 de bütün Çin ölçüsünde geniş bir ayaklanma hareketini yaratmıştır. Bu ayaklanmanın başarı kazanması üzerine, Çin‘de cumhuriyet ilân edilmiştir.
Çin’in büyük devrimcisi Sun Yat – Sen’in liderliği altında Çin‘de başla, yan devrimci hareketler, uzun yıllar devam etmiş ve Çin her bakımdan kuvvetli bir devlet olmağa başlamıştır. 1927 yılma doğru Çin‘de yeniden bir ayaklanma çıkmış, 1921 yılında kurulan Çin Komünist Partisi, Çin‘in oldukça geniş bir bölgesinde Çin Sovyetlerini kurmuşlar, bunlara karşılık Çan. Kay-Şek, milliyetçi hareketin lideri olarak Nanking’de ayrı bir hükümet kurmuştur.
1931 yılında Japonların Mançurya‘yı işgale başlamaları ve 1937 yılında bütün Çin‘i işgal etme plânlarını tatbike geçmeleri, Çan-Kay-Şek’in başkanlığında millî bir cephenin kurulması sonucunu doğurmuş ve milliyetçi ordu ile komünistlerin idaresindeki ordu müşterek olarak harekete geçmiştir. Japonlarla olan savaş, 1945 yılına kadar devam etmiştir. Fakat bu tarihten sonra, Çin‘de gittikçe kuvvetini arttıran komünistler, Çan-Kay-Şek’e karşı olan hareketlerine devam etmişler, devam eden iç çarpışmalar sonunda, Çan-Kay-Şek’in liderliğindeki milliyetçi grup yenilgiye uğramış ve Çin‘de komünist bir idare kurulmuştur. (1949). Çan-Kay-Şek ise, milliyetçilerden kurulu ordusu ile birlikte, hükümetini, çekildiği Formoza adasında devam ettirmiştir.
Bugün Çin biri Komünist Çin , öbürü de Milliyetçi Çin olmak üzere iki hükümet tarafından temsil edilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir