Nedir
HAŞHAŞ « Bitkiler
Gelincikgillerden bir bitki. Afyonun elde edildiği bitkidir. Kapalı ve açık başlı olmak üzere iki çeşidi vardır. Kapalı başlı olanlar, olgunlaştıktan sonra tohumlarını dökmezler; açık başlı olanlar ise tohumlarını kolayca dökerler.
Haşhaş bitkisinin başları, çiçeklerini döktükten 35 - 40 gün sonra (Mayıs, Haziran aylarında) özel çakılarla sabahları işçiler tarafından yanlamasına çizilirler. Kesilen damarlardan, beyaz ve kıvamlı bir sıvı akar. Rengi ilkin beyaz olan bu sıvı, sonra esmerleşir, pıhtılaşır. Ertesi sabah bu pıhtılar bitkiden alınarak bir araya toplanır ve yoğrulur. Bu elde edilen, “ham afyon” dur.
Haşhaş özellikle Asya ülkelerinde ve memleketimizde yetiştirilmiş, sonraları Batı ülkelerinde de yetiştirilmeğe başlanmıştır.
UÇAK « Ulaşım
Kanatlarının altına havanın yaptığı basınç dolayısıyla havada tutunabilmek temeline dayanan uçucu taşıt. 1903 yılında Amerikalı Wright kardeşler tarafından icat edilmiştir. Uçaklarda esas olan, hızdan faydalanılarak havanın direncini arttırmak, uçağın kendi ağırlığını da bu dirençten aşağı düşürmektir. Böylece havası direncinden kurtulabilen çeşitli ağırlıktaki bu dev kütle havanın istenilen yüksekliklerine çıkabilme imkân kazanmış olur.
Bir uçakta ,başlıca şu bölümler bulunur.
1- Motor.
2 - Pilot ve yolcu yerleri.
3 - Kanatlar, dümen ve iniş takımı.
Motor ,arı benzinle işleyen yakıtın patlama gücünü hareket enerjisi haline getiren bir makinedir. Bazı uçaklar çift motorlu, dört motorlu gibi, Motör motörlerinin sayışına göre adlandırılır ve başlıca iki kısımdan ibarettir: a) Makine b) Pervane, Makine, ben deposundan gelen yakıtı hareket ene si haline çevirir. Bu enerji pervan döndürmeğe yarar. Pervane değişik sayıda olan kanatları, döndükçe havayı geriye doğru itecek şekilde yapılmıştır. Bu itme gücü ile kanatlara çarpan hava akımı, kanatları, dolayısı ile uçağı havaya kaldırır. Yeni yapılmış olan uçaklarda pervane bulunmamaktadır. Bunlar “tepkili uçak” adı ile anılır. Tepkili uçak motorlarında, yeni kovanlarda birdenbire yanan bol miktarda yakıt, ansızın gaza çevrilir havaya karışarak uçağı ileri fırlatır. Bu, birdenbire yanan yakıtın verdiği tepki gücünden pervaneli uçaklarınkinden pek çoktur.
Pilot ve yolcu yerleri uçakla gövdelerini meydana getirmektedir. Pilot uçağı yönetenlere verilen addır. Pilotun, uçağı yönettiği bölümde, uçağın hava basıncını, çeşitli istasyonlarla temas sağlamaya gerektirecek düzenekler vardır. Uçağı yukarı kaldıracak aşağı indirecek çeşitli yönlere sevk edecek düzenekler de bu bölümde bulunur. Bu bölüm “pilot kamarası” sında pilottan başka makinist ve telsizci de bulunur. Uçağın ön bölümünde olan ve gidiş yönünü bütün çevresi ile görmeğe yarayan pilot kamarası, bir kapı ile yolcuların bulunduğu “yolcu kamara” sına açılır. Yolcu kamaralarında gerektiğinde 100 kişiden fazla yolcuyu alabilecek dev uçaklar yapılmıştır.
Kanatlar, uçağın iki tarafında uzanan bölümlerdir. Uçak, bunların aracılığı ile yükselebilir. Kanatların arka bölümlerinde dar şekilde düzenlenmiş bir kısım, dümen vazifesini görecek şekilde ayarlanmıştır. Bunlar, “kanat dümen” leridir. Eski uçaklar, tek katlı, çift kanatları ihtiva ederlerdi. Bugünkü uçaklar ise, iki tarafta birer kanat olmak üzere tek katlı kanatlardan yapılmaktadır. Bugünün uçaklarında kanatlar biraz kalın ve içleri boştur. Bu boşluklarda benzin depoları bulunur. Motörler de kanatlar üzerine yerleştirilmiştir. Dümen, uçağın arkasında bulunmaktadır, türlü türlüdür : a - Yatay dümen, b - Dikey dümen. Yatay dümen, aşağı yukarı oynatılarak kanat dümenleriyle birlikte uçağın aşağı - yukarı yönelmesini sağlar. Dikey dümen, sağa sola döndürülerek uçağın bu yönlerde dönmesini sağlar.
İniş takımı, kara uçaklarında, gövdesine gizlenen, ancak uçak ineceği zaman meydana çıkarılan ön ve arka tekerleklerdir. Deniz uçaklarında bu tekerlekler yerine kızaklar takılmıştır.Uçaklar bir de gördükleri işe göre çeşitlenir: 1 - Sivil uçaklar, 2 - Askerî uçaklar.Sivil uçaklar, genel olarak yolcu ve taşıt uçaklarıdır.
Askerî uçaklar ise savaş halinde memleket savunmasına yarayan savaş araçlarıdır. Avcı uçakları, bomba uçakları , taşıt uçakları gözcü uçakları, diye yaptıkları işe göre adlandırılırlar.
TROLEYBÜS « Ulaşım
Şehirlerde elektrikle işleyen otobüslere verilen ad. Troleybüs, şişirme lâstik tekerlekli arabaların havada bir hattan verilen elektrik telinden elektrik akımı almak suretiyle işletilmesinden meydana gelmiştir. Gittiği yerler, ancak elektrik akımı veren tellerin gittiği yerlere kadar olur.
HİKÂYE « Edebiyat
Baştan geçen olayları, ihtirasları, karakterleri, hayalî olarak ya da gerçeğe uygun bir şekilde, bir anlatış düzeni içinde anlatan yazı. Hikâyelerde, kişiler, olay ve olayın geçtiği yer vardır. Olay, bir didişmeden, yani iki kuvvetin çarpışmasından doğar. Çarpışan kuvvetler, insanla insan, hayvanla hayvan, insanla doğal kuvvetler, insanla tabiatüstü kuvvetler, insanla kendi düşünceleri olabilir. Olaylar, ya yazarın ağzından, ya da hikâye ile ilgili bir kişinin ağzından anlatılır. Tiyatro eserlerinde olduğu gibi, hikâyelerde de serim, düğüm, çözüm safhaları vardır. İlkin, olay ve olayı yaratan kişiler, sebepler belirtilir. Eserin düğüm ya da gelişme bölümünde, kişilerin özellikleri, olayların akışı, olayların geliştiği yerler, devir ve çevre belirtilir. Okuyucunun ilgisinin artması sağlanır. Bir noktada düğümlenen olaylar, sonunda çözülerek eser son bulur.
Roman ile hikâye arasında, birinin çok uzun, birinin de kısa olmasının dışında önemli bir ayrım yoktur. Ancak romanda, uzunluk sebebi ile, olaylar ve kişiler daha ince noktalarına kadar incelenebilmekte, kişilerin karakterlerinin ve olayların her yüzü üzerinde teferruatıyla durulabilmektedir.
Hikâyelerin de, roman gibi, pek çok çeşitleri vardır: Tarihî hikâyeler, realist hikâyeler, romantik hikâyeler, psikolojik hikâyeler, polis ve macera hikâyeleri gibi.
Roman ve hikâye türü, toplum içinde, eski destanların vazifesini görmek ve onun yerini tutabilmek için Yeniçağda meydana gelmiş, Rönesans'tan bu yana özellikle XIX. yüzyıldan bu yana gittikçe gelişerek edebiyatın en yaygın türlerinden olmuşlardır. Türk edebiyatında da Batı anlamındaki roman ve hikâye, Tanzimat edebiyatı ile gelişmeğe başlamıştır.Dünya edebiyatının en ünlü hikâye yazarları arasında, bu türün kurucusu sayılan İtalya edebiyatında Boccacio (1313-1375), Fransız edebiyatında Maupassant (1850.1893), Rus edebiyatında Çehov (1860-1904) bulunmaktadır.
Türk edebiyatında hikâye yazarları arasında, Ahmet Mithat, Halit Ziya Uşaklıgıl, Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Ömer Seyfettin, Reşat Nuri Güntekin, Memduh Şevket Esendal, Bekir Sıtkı Kunt, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Yaşar Kemal, İlhan Tarus, Nezihe Meriç, Haldun Taner v.s. vardır.
CAROLİNA,(KUZEY) « Dünya Coğrafyası
Amerika Birleşik Devletleri'nin üyelerinden biri. Güney Atlantik devletleri grubu içindedir. Yüzölçümü 136.521 kilometrekare, nüfusu 4.498.00 dir. Merkezi Ralegt şehridir. Memleket ekonomisinin başlıca bölümünü mısır, buğday, pamuk, tütün ekimi meydana getirir. Amerika Birleşik Devetlerinde en çok tütün yetişen bölgedir. Havvancılık ve kümes hayvanları yetiştiriciliği de önemlidir.
ADIYAMAN « Türkiye Coğrafyası
Adıyaman ilinin merkezi olan şehir. Torosların güney eteklerine düşen bir tepenin üzerinde kurulmuştur. Yeni kalkınmaya başlayan şehirlerimizden biridir.
