Nedir
MEZHEPLER « Din
Bir dinin ayrıldığı başlıca kollardan her biri. Öbür dinlerde olduğu gibi İslâm dininde de çeşitli mezhepler meydana gelmiştir. Bugün İslâm dininde başlıca dört mezhep bulunmaktadır Hanefi, maliki, hambelî, şafiî. Bunların içinde en yaygın olanı hanefidir. Bundan sonra şafiî ve maliki gelmektedir. Hambelî mezhebinden olanların sayısı çok azdır.
KANDİL « Din
İslâm dinindeki kutsal gecelere verilen ad. Miraç Kandili, Berat Kandili, Regaip Kandili gibi. Bu gecelerde, minarelerin şerefelerinde kandiller yanar. Kandil günü, Kandil çöreği denen simitlerin satılması da bir gelenektir.
Kandil kelime anlamı olarak, zeytinyağı içine batırılmış bir fitilin yanmasıyla ışık veren, çoklukla camdan yapılan ve asılarak kullanılan bir ışıklandırma aracıdır. Eskiden minarelerin şerefelerinde kandiller yanardı. Bugün, bunların yerini elektrik ampulleri almıştır.
BIÇAK « Sözlük
İlk devirlerden beri kullanılan kesici bir âlet ve silâh. Zamanımızda kullanılan bıçaklar, bir sap ve buna bağlı çelikten yapılmış bir namludan ibarettir. Namlunun keskin tarafına ağız keskin olmayan tarafına sırt, iki yan taraflarına da yüz denir. Bıçakların namluları, ya sabittir, ya da keskin tarafı sapa girecek durumda hareketlidir. Bu özellik, bıçakların kullanılma maksatlarına göre değişir. Evlerde ekmek, sebze, meyve ve çeşitli maddeler kesmek için kullanılan bıçaklar, çoklukla namlulara sabit olan bıçaklardır.
İlk devirlerden beri insanlar tarafından kullanılan bıçakların çok eski bir tarihi vardır. İlk insanlar, koruyucu bir silâh olarak kullanmağa başladıkları bıçakları iki tarafı keskin, yassı yüzlü çakmak taşlarından yapmışlardır. Yontma ve cilâlı taş devrinde yine çakmak taşından yapılmış, fakat daha da işlenmiş bıçaklar kullanılmış, Tunç devrinde, devirler boyunca değişmeyen karakteristik bıçak meydana getirilmiştir. İlk çağlarda Yunan ve Romalılarda tunç ve demirden yapılmış bıçaklar kullanılmış Orta çağda, XIV. yüzyıla doğru çelikten yapılmış bıçaklar kullanılmağa başlanmıştır. Bugün bıçaklar, kullanılan yerlerin özelliğine göre, çok çeşitli biçimlerde bulunur.
ÇINAR « Bitkiler
İki çeneklilerden, gövdesi 30 metreye kadar yükselebilen bir ağaç. Yaprakları enli ve parçalıdır. Yeşilimtrak, gri renkte bir kabukla örtülü olan gövdesi oldukça geniştir.Kışın yapraklarını döker ve baharda yeniden yeşil yaprak bırakır. Çiçekleri küre şeklindedir. Bunlar, tek çekirdekli, üstü dikenli kabukla kaplı bir meyve haline gelir. Çınar, uzun ömürlü ağaçlardan biridir. Haşmetli bir duruşu vardır. Enli yapraklan, uzun ve yaygın dalları ile geniş bir gölge alanı verdiği için bir gölge ve süs ağacı olarak yetiştirilir. Ilıman iklim bölgesinde yetişen ağaçlardan olduğu için, bu iklim bölgesindeki memleketlerde ve yurdumuzda yetiştirilmektedir.
BOŞALTIM SİSTEMİ « Sağlık
İdrar yapan ve idrarı dışarıya atan sisteme boşaltım sistemi adı verilir.
Boşaltma sisteminde bulunan organlar şunlardır :
1 - İdrarı yapan, vücut için faydasız ve zararlı maddeleri süzerek kandan ayıran böbrekler,
2 - İdrarı, idrarın toplanma yeri olan torbaya götüren idrar borusu,
3 - İdrarın toplandığı torba “idrar torbası” (mesane),
4 - İdrar torbasında birikmiş olan idrarı, vücuttan dışarı atan bölüm.
Böbreklere süzülmek, içindeki zararlı ve faydasız maddeler dışarı çıkarılmak için gelmiş olan kan, böbreklerin kabuk bölgesinde süzülmeye uğrar. Kanda bulunan üre, böbreklerde bu süzülme sonucu kandan ayrılır ve böbreğin havuzcuk denen bölümünde toplanarak, idrarın meydana gelmesini sağlar. İdrar, buradan idrar borusu yolu ile idrar torbasına gelir. İdrar torbasında birikme olduktan sonra da, refleks meydana getirecek kadar çoğalınca, uretra yolu ile dışarı atılır.
İdrar, sulu bir sıvıdır. İçinde, normal hallerde şu maddeler bulunur :
1 - Proteinlerin yanmasından meydana gelen üre ile ürik asit ve üratlar,
2 - Magnezyum, potasyum, sodyum tuzları, 3- Su, İdrardaki su oranı, her zaman değişir. Bu oran, kanın basıncı ve alınan su ile ilgilidir. Normal hallerde, 24 saatte 1 - 1,5 litre olarak çıkarılan idrar, suyun çok alındığı zamanlarda artabilir. Bu arada, idrarda bulunan maddeler, normal hallerde de yenilen yiyeceklere göre değişiklik gösterebilir. Çok et yiyenlerde asit, çok sebze yiyenlerde bazlar çoğalır. İdrar içinde bulunan üre, idrardaki bakteriler ve sıcağın etkisi ile kimyasal bir ayrışıma uğrar ve karbon asidi ile amonyak meydan gelir. Sıcakta kalmış idrarda, bu sebeple amonyak kokusu meydana gelir.
Böbreklerle kandaki zararlı ve faydasız maddelerin dışarı atılmasından başka, vücudumuzdaki zararlı ve faydasız maddelerin dışarı atılması işleri, başka yollarla yapılmaktadır. Biz, yalnız boşaltım sistemi ile vücudumuzdaki zararlı maddeleri dışarı atmak zorunda kalsak, çok geçmeden, kendi kendimize zehirlenip ölürüz.
Vücudumuzdaki zararlı maddelerin dışarı atılmasına yardımcı olan sindirim sistemindeki zararlı maddelerin dışarı atılmasını sağlayan kaim barsaklardan ayrı olarak, başlıca derimiz sayılabilir. Derimizle, kanda bulunan su, az oranda üre, ürik asit, tuzlar, karbon dioksit dışarı atılır. Bundan başka solunum yolu ile de, kanımızda birikmiş olan ve vücudumuz için zararlı olan karbondioksit gazını da dışarı çıkarırız.
KAN GRUPLARI « Sağlık
İnsan kanında tespit edilen gruplar. Bu gruplar, insanların kanlarının birbirlerine benzememesinden ileri gelmiştir. Bu gruplaşma da, alyuvarlarda iki türlü (A ve B) ağlütinojenin ve serumlarda bunlara karşı iki türlü ağlütinin (alfa ve beta) cisimlerinin bulunmasından ileri gelmektedir.
İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalar, dört çeşit grubun bulunduğunu göstermiştir.
O grubu. Bu grubun alyuvarları hiç bir aglütinoieni bulundurmazlar. Bunun için diğer grupların hiçbirinin serumundan etki görmezler. O grubu, her gruba kan verebilir. Fakat ancak kendi grubundan kan alabilir.
A grubu. Bu grubun alyuvarlarında (A) ağlütinojeni, serumlarında beta aglütinini vardır. A ve O dan kan alabilir ve ancak A ve AB ye kan verebilir. B grubu. A'nın tamamıyla tersidir. AB ve A dan alamaz, kendi grubuna ve AB ye kan verebilir.
AB grubu. Alyuvarlarında her iki ağlütinojen bulunduğundan öbür grupların serumları ile aglütine olur. Kendinden başka hiç bir gruba kan veremez, fakat her gruptan kan alabilir (genel alıcıdır).
