Devlet

MUAHEDE

İki ya da daha çok devletin yetkili temsilcileri tarafından hukukî sonuçlar elde etmek amacıyla düzenlenen mukavele, antlaşma. Devletler arasında yapılan başlıca muahedeler (antlaşmalar) şunlardır , Hakem muahedesi, iki ya da daha çok devlet arasında çıkmış olan çeşitli anlaşmazlıkların çözümü için, milletlerarası bir hakeme başvurmasının devletlerce kabul edildiğini göstermek için yapılır. İttifak muahedesi, siyasî ya da […]

VI – V2 SİLÂHLARI

Almanların İkinci Dünya Savaşı’nda kullandıkları gizli silâhların adı. İki değişik şekilde kullanılmış olduğu için, VI ve V2 kısaltmış adları ile anılmaktadır Almanlarca “misilleme silâhı” denen “Vergeltnngswaffe” kelimesinin baş harfinden alınmıştır. İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru, Avrupa‘nın Batı bölümlerinden İngiltere‘ye atılmak suretiyle kullanılmıştır. Uçan bir bomba olan ve 250 – 350 kilometre uzaklığa gönderilebilen pilotsuz bir […]

MAYIN

Denizde serbest olarak ya da bir yere bağlı olarak bulunan, karada ise toprakla örtülü olarak bulundurulan bombaya mayın adı verilir. Mayınlar özellikle savaş şifalarında düşmanların ilerlemelerine engel olmak için gerekli görülen yerlere, körfezlere, denizlere yerleştirilir. Bunlara dokunacak olan deniz taşıtları ya da karadaki taşıtlar, savaş araçları bunların patlamasına yol açarlar. Mayınlar, savaşlarda kullanıldığı gibi barış […]

YEŞİLAY KURUMU

İçki ve uyuşturucu zehir düşmanlığının başlıca silâhı olan telkin yoluyla yapma amacı güden bir kurum. 5 Mart 1920 tarihinde Profesör Mazhar Osman Uzman tarafından kurulmuştur. İlk adı “Hilâli Ahzar” olan bu kurum, sonradan “Yeşilay” adını almıştır. İçki kullanmayan kurum mensuplarına “Yeşilaycı” adı verilir.

PARLAMENTO

Başlıca vazifesi kanunları yapmak, genel bütçeyi düzenlemek, hükümeti kontrol etmek olan meclis ya da meclisler. Parlâmento, bir çok ülkelerde Temsilciler Meclisi ile Senato‘dan meydana gelmektedir. Eskiden, bir Meclis’li olan Türkiye Parlâmentosu, 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan Devrim hareketinden sonra, 9 Temmuz 1961 günü, halkoyu sonucu kabul edilen yeni Anayasaya göre, Cumhuriyet Senatosu ve Büyük Millet […]

DARÜŞŞAFAKA

Öğrenim yapmamış kimsesiz çocukları okutmak amacıyla kurulmuş, lise derecesinde bir öğretim müessesesi. 1866 yılında “Cemiyet-i Tedrisiye-i îslâmiye” tarafından kurulmuştur. Memleketimize çok değerli fikir ve kalem adamları yetiştirmiş faydalı müesseselerimizden biri olan Darüşşafaka, adı “Türk Okutma Kurumu”na çevrilmiş olan teşekkül tarafından ve çeşitli devlet teşekküllerinin yardımları ve teberrularla öğretimine devam etmektedir. Darüşşafaka’dan yetişmiş olan ve gerek […]

HALKEVLERİ VE HALKODALARI

Atatürk’ün önderliği altında C.H.P. ye bağlı olarak kurulmuş olan kültür ve halk terbiyesi ocakları. 1931 Nisan ayında Türk Ocakları’nın kapanması üzerine, daha çok yurttaş içine alacak bir kültür kurumuna ihtiyaç olduğu anlaşılmış, 19 Şubat 1932 tarihinde ilkin 14 şehirde Halkevleri açılmıştır. Bu tarihten sonra her yıl yeni Halkevlerinin açılmasına devam edilmiştir. Halkevlerinin sayısı beş yüze […]

DEMİRPERDE

Sovyetler Birliği ile Doğu Avrupa‘da Rusya taraftarı olan komünist bloğu içindeki devletleri (Arnavutluk, Bulgaristan, Çekoslovakya ,Macaristan, Polonya, Rumanya) öbür Avrupa devletlerinden ayıran sınır. Bu deyim ikinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkmıştır. Hür dünya devletlerini meydana getiren Avrupa devletlerinden, Demir Perde bloğu içinde bulunan devletlere girmek, çeşitli kayıtlar yüzünden imkânsız denecek kadar zordur.

MALİYE BAKANLIĞI

Devletin gelirlerini ve giderlerini yönetmek işi ile ilgili bakanlık. Maliye Bakanlığının vazifesi ve yetkileri, başlıca şu noktalarda toplanmaktadır: 1 – Kamu giderlerini karşılayacak gelir kaynakları bulmak, 2 – Bu gelirleri toplamak, 3 -Yapılacak masrafların karşılığını sağlamak, 4 – Para ve kredi işlerini, kamunun menfaatine uygun şekilde düzenlemek, 5 – Devletle ilgili her türlü müesseseleri, malî […]

DİSPANSER

Hastaların ayakta bakılıp parasız ilâç verildiği bakım evi. Dispanser her türlü hastalığa bakılacak şekilde düzenlediği gibi, belirli hastalıklara bakacak şekilde düzenlenebilir (Verem dispanserleri, trahom dispanserleri, çocuk dispanserleri gibi). Dispanserlerin bir kısmı devlet tarafından kurulmuştur. Yönetimi devlet eli ile olur. Bunun dışında, belediyeyle: işlettiği dispanserler, çeşitli kurura tarafından işletilen dispanserler özel müesseselerin açtığı dispanserler vardır. Verem […]