Nedir
FETVA « Din
Müslümanlıkla ve dinle ilgili bir konu ya da dâva hakkında müftülerin verdikleri genel hüküm. Önemli devlet işleri ile ilgili fetvalar, şeyhülislâmlar tarafından verilirdi. Savaş ilânı, vezirlerin, sadrazamların, padişahların düşürülmesi ve öldürülmesi gibi önemli devlet işlerinde fetvalar, çoğu zaman esaslı rol oynamıştır.
GEÇİCİ ANAYASA « Hukuk
1924 tarih ve 491 sayılı Anayasamızın bazı hükümlerini kaldıran ve bazı hükümlerini değiştiren geçici kanun. 27 Mayıs 1960 tarihinden 15 Ekim 1961 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır. Türkiye Cumhuriyeti, 1924 tarihinde kabul olunan anayasaya göre yönetilirken, 1950 tarihinde iktidarı eline alan Demokrat Parti, her gün biraz daha artan kayıtlayıcı idaresi ile Anayasa'yı çiğnemiş ve işlemez hale getirmiştir. Böylece, hak ve hukukla, devlet fikri ile hiç bir ilgisi olmayan Demokrat Parti iktidarına son vermek gerekmiş, Türk Silâhlı Kuvvetleri, 27 Mayıs 1960 tarihinde yaptığı hareket ile bu gerekliliği yerine getirmiştir. Milleti temsil etmesi gereken Büyük Millet Meclisi de, Siyasî Demokrat Parti iktidarı tarafından gerçek bir teşrî organ olmaktan çıkarılarak şahıs ve zümre menfaatine hizmet eden bir parti grubu haline getirildiğinden feshedilmiştir.
Bu sebeple, Türk milleti adına iktidarı geçici olarak devralan Millî Birlik Komitesi 1924 tarihli Anayasanın bazı hükümlerini kaldıran ve bazı hükümlerini değiştiren 27 Mayıs 1960 tarihli geçici Anayasa'yı kabul etmiştir. 4 bölümden ve 2 maddeden meydana gelmiş olan Geçici Anayasanın genel hükümler bölümün de:
İktidar Parti idarecileri tarafından Anayasa'nın çiğnenmesi, Türk milletin bütün fert ve insanlık hak ve hürriyetlerinin ve masuniyetlerinin ortadan kaldırılması, muhalefet murakabesi işleme; hale getirilerek tek parti diktatoryası kurulması suretiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi fiilen bir parti grubu durumuna düşürülmüş ve meşruluğunu kaybetmiştir.
Ordu Dahili Hizmet Kanununun 34 üncü maddesi ile “Türk yurdunu ve Teşkilât Esasiye Kanunu ile tâyin edilmiş olan Türk Cumhuriyetini kollamak ve korumak” vazifesi kendisine verilmiş olan Türk ordusu vatandaşı birbirine düşürmek suretiyle Türk vatanını ve milletin varlığını tehlikeye koymuş olan eski iktidara karşı bu mukaddes kanunî vazifesini yerine getirmek ve hukuk devletini yeniden kurmak için, Türk millet: adına harekete geçerek, milleti temsi vasfını kaybetmiş olan Meclisi dağıtıl iktidarı, geçici olarak Millî Birlik Komitesine emanet etmiştir denilmektedir. Geçici Anayasanın birinci bölümün, de “genel hükümler” yer almaktadır. Bu bölümde yer alan maddelerde Millî Birlik Komitesi'nin “demokratik usullere uygun olarak en kısa zamanda yapılacak genel seçimlerle yeniden kurulacak olan Türkiye Büyük Millet Meclisine iktidarı devredeceği tarihe kadar” Türk milleti adına egemenlik hakkını kullandığı belirtilmekte, yasama yetkisinin kendisi tarafından: yürütme yetkisinin Devlet Başkanı tarafından tâyin edilen ve Komitece tasdik edilen “Bakanlar Kurulunca” yargı hakkının tarafsız ve bağımsız mahkemelerce ve kanun sınırları içinde kullanılacağı kaydedilmektedir. Yine bu bölümde eski ve düşük iktidar mensuplarının ve bunların suçlarına katılanların sorumluluklarını araştırmak için bir “Yüksek Soruşturma Kurulu”nun kurulmasından bunları yargılayacak olan bir “Yüksek Adalet Divanın”dan söz edilmektedir.
Geçici Anayasa'nın ikinci bölümü “Millî Birlik Komitesi” bölümüdür. Bu bölümde Millî Birlik Komitesi'nin kuruluşundan, çalışma şeklinden, üyelerinin durumundan söz edilmektedir. Geçici Anayasa'nın üçüncü bölümünde Devlet Başkanı ile ilgili maddeler yer almakta, Devlet Başkanının aynı zamanda Millî Birlik Komitesinin ve Bakanlar Kurulunun başkanı olduğu kaydedilmekte ve aynı zamanda Başbakan olduğu eklenmektedir.
Geçici Anayasa'nın dördüncü bolümünde “Bakanlar Kurulu” ile ilgili maddeler yer almaktadır. Geçici Anayasa'nın son maddeleri olan 23. madde “mal beyanı vermeyi isteme” hallerini; 24. madde, 1924 tarihli Anayasa'nın 4.7, 9-25, 27-36, 38-40, 41. maddenin ikinci ve üçüncü cümleleri, 42.50 52, 61, 67, 95, 102, 104 üncü maddelerinin yürürlükten kaldırıldığını, 1924 tarihli Anayasanın 73. maddesindeki hükmün kayıtlama şeklini: 25. madde, Millî Birlik Komitesi tarafından çıkarılan kanunların durumunu tâyin etmekte; 26. madde, Geçici Anayasa'nın yürürlük tarihini ve son madde de Geçici Anayasanın Millî Birlik Komitesi tarafından yürütüleceğini kaydetmektedir.
KARS « Türkiye Coğrafyası
Kars ilinin merkezi olan şehir. Nüfusu 32.046 dır. Rusya sınırına yakın bir şehrimizdir. Şehrin, sınırımızın ötesindeki Gümrüden uzaklığı 90 kilometredir. Arpaçayı kollarından Karsuyu üzerinde ve 1.740 metre yükseklikte kurulmuş bir şehirdir. Anadolu ile Kafkasya arasındaki yolların üzerinde olduğu için ticarî ve askerî bakımlardan önem taşır. İklimi serttir. Kışları yedi ay sürer. Kuruluş tarihi eskidir. Uzun süre Selçukluların elinde kalmış, Çaldıran Meydan Muharebesinden sonra Osmanlıların eline geçmiştir. 1877 yılında çarlık Rusyasının eline geçmiş, Kurtuluş Savaşı sonunda yeniden anavatana kavuşmuştur, bayındır şehirlerimizden biridir.
KARS İLİ
Doğu Aadolu Bölgesinde bulunan illerimizden biri. Kuzeyinde Sovyetlere bağlı Gürcistan, batısında Çoruh, güneyinde Ağrı, doğusunda da yine Sovyetler Birliğine bağlı Ermenistan bulunmaktadır. Doğu sınırlarımızda bulunan bir ilimizdir Yüzölçümü 18.406 kilometrekare, nüfusu 520.249 dur. Yüzeyi çok dağlıktır. Batıda Allahüekber, kuzeyde Kısık dağlarında yükseklik 3.000 metreyi geçer. İklimi sert, ağaçlıkları az, meraları bol, toprakları verimlidir, Tarım, hayvancılık ve meyvecilik, başlıca geçim kaynaklarını meydana getirmektedir.
BAER KANUNU « Bilim ve Sanat
Dünya üzerinde serbestçe hareket edebilen bir cismin, dünyanın dönmesi sebebi ile hareket doğrultusunda gösterdiği sapmayı açıklayan kanun. İlk defa 1860 yılında Ernst Baer tarafından bulunmuştur. Bu kanuna göre cisimlerin hareket doğrultularında gösterdikleri sapma, Kuzey Yarımküresinde sağa, Güney Yarımküresinde soladır. Bu sebeple rüzgârlar, nehirler ve deniz akıntıları, kuzeyde sağa, güneyde sola yönelirler.
İSLANDA « Dünya Coğrafyası
Avrupa'nın kuzey batısında bir ada ve bir devlet. Groenland adasının güney doğusundadır. Yüzölçümü 103.000 kilometrekare nüfusu 103.000 dir. Baş şehri Reykjavik'tir. Büyük bir bölüm buzlarla kaplıdır. Halkı marina balık avcılığı ve koyun yetiştiriciliği ile geçinmektedir. İslanda, ilkin Norveç, sonrada Danimarka ile birleşmiş, 1918 yılından sonra Danimarka tarafından yönetilen tarafsız bir krallık haline getirilmiştir. 1944 te bağımsız bir Cumhuriyet olmuştur.
BAHARAT « Sözlük
Yiyecek ve içeceklere hoş koku ve tat vermek için kullanılan tarçın, karanfil, zencefil, karabiber gibi kokulu ve çeşnili maddeler. Bugün herkesin evinde bulunabilen bu maddeler, eski devirlerde elde edilmesi çok güç olan maddeler arasında bulunuyordu. Daha çok Asya'nın güneyindeki sıcak memleketlerde yetişen bu maddeler yüzyıllarca Asya ve Avrupa ticaretinin en önemli maddeleri olmuştur. Güney Asya ülkelerine giden denizyollarının bulunmasından sonra bütün dünyaya yayılmıştır.
