Nedir
DİNAMİT « Kimya
Patlayıcı bir madde. Nitrogliserini ağaç hamuru, toprak, pamuk barutu gibi maddelerle karşılaştırmak suretiyle meydana gelir. En kuvvetli dinamitlerden biri, sellüloz nitratını, nitrogliserin karıştırdıktan sonra meydana gelen eriyiği ağaç hamuru ve az miktarda potasyum nitrata karıştırmak suretiyle yapılanıdır.Patlama işlerinde ve çeşitli şekilde kullanılan dinamit, 1867 yılında İsveç bilgini Alfred Nobel tarafından icat edilmiştir.
ENERJİ « Fizik
Bir sistemin iş yapabilme yeteneği. Başka bir deyimle, bir insan, bir hayvan, bir taş parçası, herhangi bir şey, hareket edebiliyor ya da başka bir cismi hareket ettirebiliyorsa onda enerji var demektir.
Enerji, hareket enerjisi (kinetik enerji) ve durum enerjisi (potansiyel enerji): olmak üzere başlıca iki bölüme ayrılır.
Hareket enerjisi hareket eden bir cismin verdiği enerjidir. Hareket halin de olan bir cisim, iş görebilme yetkin ligini kazanmıştır. Hareket enerjisi, cismin hızına ve kütlesine bağlıdır.Hızı (V) ağırlığı (P) olan bir cismin hareket enerjisi,
1/2. P/9,8. V2 formülü ile hesaplanır. Burada P kilogram V'misn olarak ele alındığında, enerji, kilogrammetre cinsinden çıkar.
Durum enerjisi, bir cismin içinde bulunduğu durum ya da uğradığı şekil değişikliği dolayısıyla kazandığı enerjidir. Potansiyel enerji, iş cinsinden bir büyüklüktür, aynı iş birimleriyle ifade edilir. Cismin ağırlığı (PP) düştüğü ya da çıkardığı yükseklik (h) olduğuna göre,
Potansiyel enerji = p.h dır. Çoğu hallerde, bu iki enerji, aynı zamanda, aynı cisimlerde bulunabilir. Durum enerjisi ve hareket enerjisine bir olarak mekanik enerji adı verilir.
Enerjinin sakımı prensibine göre, evrendeki enerji miktarı daima sabittir, sadece enerjinin şekli değişir. Elektrik enerjisi, ampullerde ışık, elektrik fırınlarında ısı enerjisi haline çevrilir. Fakat bu çevrilmelerde, enerji miktarı daima sabit kalır. Yani, (bir şekildeki enerjinin değeri, diğer şekildeki enerjinin değerinin aynıdır.
Ancak, Einstein'e göre madde, yoğunlaşmış bir enerjidir. Enerji maddeye, madde de enerjiye dönebilir. (M), Kütle, (E) Enerji, (C) Işık hızı olduğuna göre,
M = M/C2
E = M/C2
dir. Bu hipoteze göre, tek başına maddenin sakımı kanunundan bahsetmek doğru değildir. Evrende, maddenin ve enerjinin birlikte sakımından bahsedilebilir. Yani, evrendeki enerji ve madde miktarı toplamı sabittir. Fakat, gerektiğinde madde enerjiye, enerji maddeye dönüşebilir.
ÇEKİÇ « Teknik
Çivi gibi çakılacak şeylerin üzerine vurmak ya da bir şeyi döğmek için kullanılan bir ucu tokmak, öbür ucu yassıca ağaçtan sapı olan demirden âlet. Kullanıldığı işe göre çeşitli şekilleri ve boyu alabilir. Başlıca şekilleri şunlardır: Düz çekiç (Bir çeşit başı düz çekiç), demirci çekici (Demircilerin demir döğmek için kullandıkları iri başlı çekiç), kaldırımcı çekici (Kaldırımların parke taşlarını kum üstüne yerleştirmek için kumu açarak taşa yuva yapmak sonra da taşları üzerine vurarak onları oturtmak için kullandıkları bir ucu eğri ve yassı öbür ucu sivrice çekiç) kuyumcu çekici (Kuyumcuların kullandıkları küçük çekiç), tesviyeci çekici (Tesviyecilerin kullandıkları bir çeşit çekiç) yassı çekiç (Başı yassı bir çekiç).
ANKARA KEDİSİ « Hayvanlar
Ev kedisinden değişim sonucu meydana gelmiştir ve kedilerin en güzelidir. Uzun ve yumuşak tüylerinin rengi beyaz, sarı ya da kurşunidir. Gözleri sarı, mavi veya kırmızımtraktır. Bir gözü mavi, bir gözü sarı olanları da vardır.
MARXİZM « Felsefe
Kari Marx tarafından ortaya atılan bir tarih felsefesi ve ihtilâlci değişim programı. Markizinin esasları, dialektik materyalizmi savunan bir tarih felsefesidir. Marx'a göre, kapitalizm kendi yıkılış ve çürüyüş tohumlarım kendi bünyesinde taşımaktadır. Bu yüzden ihtilal kaçınılmaz bir sonuçtur. Marx şunları savunur: 1 - Toprak mülkiyetinin kaldırılması ve bu toprakların devlet taralından yeni bir kiralama sistemi kullanılarak işletilmesi; 2 - Gelir Vergisi konusunda tam anlamıyla ve ileri bir yenileştirme; 3 - Miras hakkının kaldırılması; 4 - Kredinin kurulacak bir devlet bankasınca merkezileştirilme-si; 5 - Ulaştırma örgüt ve araçlarının devletleştirilmesi; 6 - Fabrikaların üzerinde devlet mülkiyeti ve arazinin dağıtılması; 7 - Bütün işçilere iş; 8 - Bütün çocukların devlet tarafından öğretiminin yaptırılması ve çocuklar için fabrika işçiliğinin kaldırılması.
CEMEL SAVAŞI « Tarih
İslâm tarihindeki ilk iç savaşın adı. Üçüncü halife Osman'ın 656 Haziranında öldürülmesi üzerine yerine Peygamber Muhammed'in amcasının oğlu ve damadı Ali'nin halife seçilmesi, Müslümanların ileri gelenlerinden çoğunu memnun etmemişti. Bunlardan biri olan Peygamber Muhammed'in eşi Ayşe, Ali halife seçilir seçilmez Mekke'de, öldürülen halife Osman'ın intikamını almak bahanesiyle halkı ayaklandırmaya çalıştı. Kısa bir süre sonra Zübeyr, Ömer'in oğlu Abdullah, Talha, Yemen valisi Ya'la, Bursa valisi Abdullah ve Emevilerden Mervan Bin Hakem Ayşe'nin etrafında toplandılar. Bunlar, taraftarlarıyla Basra'ya giderek Ali'nin adamı olan valiyi attılar ve şehri ele geçirdiler. Ayşe, bu hareketlerden vazgeçmek istemişse de çevresindekiler buna engel olmuşlardır. Bu hareketleri haber alan Ali, gönderdiği elçiler aracıyla kendisine muhalefetten vazgeçilmesini bildirmesine rağmen bir sonuca bağlanamaması üzerine büyük bir kuvvetle Medine den hareket etti iki taraf kuvvetleri Basra yakınındaki Hudeybe'de 4 Aralık 656 da karşılaştılar. Yapılan kanlı muharebe Ali'nin zaferiyle sona ermiş, Talha öldürülmüş, Ayşe esir edilmiştir. İki taraf arasında başlayan savaşın en şiddetli çarpışması Ayşe'nin bindiği deve etrafında geçtiği için Cemel (cemel, Arapça deve demektir) Muharebesi adı nı alan bu çarpışmada Ayşe ve Talha taraftarlarından onüç bin, Alî ordusundan beş bin kişinin öldüğü söylenir.
