Nedir
NABIZ « Sözlük
Atardamarlara, özellikle bilekteki atardamarlara parmakla basıldığında duyulan ve kalp vuruşunun oraya kadar yansımasından ileri gelen kımıltı. Her kalp vuruşundan sonra atardamarlardaki kanın kalp kuvveti etkisi altında basıncının değişmesi, vücudun sert bölümleri üzerinden geçen arterler üzerine batırılan parmakla duyulur. Hu durulma, arter içindeki kanın kalpten nabız denilen yere kadar gidip parmakla çarpmasından değil, kanın basınç altında kalmasıyla beraber arter duvarlarının kasılan kalp kuvvetinin etkisiyle titreşmesindendir.
Nabız, kalp vuruşuyla hemen eş zamanda değilse de bu ara, bir saniyenin 1/10 kadar olduğu için hemen eş zamanda imiş gibi sanılır. Nabız dalgasının hızının saniyede dokuz metre olduğu hesap edilmiştir. Nabız sayısı kalbin vuruşu kadardır. Kalbin vuruş sayısı üzerinde etki yapan etmenler, nabız sayısı üzerine de etki yapar. İntizamı, dolgunluğu, zayıflığı kalbin vuruş intizamı ve kuvvetiyle ilgilidir. O halde nabız sayısı da kalbin vuruş sayısı gibi yetişkinlerde 60 – 70 arasındadır. Yeni doğanlarda 130, bir yaşında 120, çocuklarda 90 kadardır. Nabız sayısı harareti yükselten hastalıklarda, sinirlilikte, yemeklerden sonra, yorgunluklarda çoğalır, tifo hastalığında, uykuda, istirahatta yavaşlar.
SIRPSINDIĞI « Tarih
Murat I. zamanında, Rumeli'de ilerlemeğe başlayan Osmanlı Türklerinin, birleşik Hıristiyan kuvvetlerine karşı, Edirne yakınlarında, Sırpsındığı denen yerde yaptıkları savaş. 1363 tarihinde yapılan bu savaşta papanın aracılığı ile birleşen Sırp, Ulah, Macarlardan meydana gelmiş altmış bin kişilik bir ordu, Osmanlı sınırlarını geçerek Edirne yakınlarına kadar gelmişler, Osmanlı komutanı Hacı İlbey'in idaresinde onbin kişilik bir kuvvetin bir gece baskını sırasında, hemen tamamen kılıçtan geçirilmişlerdir. Osmanlı Türklerine karşı hazırlanan ilk Haçlı seferi olan bu savaşa, bu sebeple Sırpsındığı adı verilir.
CAKARTA « Dünya Coğrafyası
Endonezya Cumhuriyetinin başşehri. Nüfusu 3.630.000 dir. Cava adasının kuzey ucunda, geniş bir körfez içindedir. Malaya takımadalarının en önemli ticaret merkezi durumundadır.
Cakarta, 1918 tarihinde Holândalılar tarafından kurulmuş ve Endonezya'nın 27 Aralık 1949 tarihinde federal bir cumhuriyet olarak tanınması üzerine, başşehir olmuştur.
EDEBİYAT « Bilim ve Sanat
Güzel sanatlardan birine verilen ad. Edebiyat, düşünce ve duyguların, söz ya da yazı halinde güzel ve etkili bir şekilde anlatılması sanatıdır. Edebiyat, yazının meydana gelmesi, dillerin zenginleşmesi ile başlamış ve gelişmiş bir güzel sanattır. Böylece, insanlığın çok eski zamanlarından beri bilinen bir sanat olma özelliğini taşımaktadır. Fakat, var olduğu kabul edilen ilk edebiyatlar, çoklukla sözlü gelenek halinde nesilden nesle devam etmiş olan bir edebiyat durumundadır. Ancak, yazılı kaynakların, uzun yüzyıllar saklanabilmesinden sonradır ki, gelecek yüzyıllara hitap edebilen edebiyat eserleri meydana gelebilmiştir.
Edebiyat, milletlerin medeniyet hayatlarında, önemli rol oynayan bir sanat kolu olarak kendini göstermiştir. Medeniyet bakımından ilerlemiş milletlerde, edebiyatın da gelişme göstermesi bundandır. Bu ilkel medeniyetlerin dışında, yeni çağlarda meydana getirilmiş edebi eserler, bütün insanlığa hizmet eden eserler olma kudretini göstermişlerdir. Bu sebeple, bugün için edebiyatın, millî faydalarının yanında milletlerarası faydalarını da unutmamak gerekir.
Edebiyat, nesir ve nazım olmak üzere iki bölüme ayrılır. Nesir, bir dilin kurallarına uygun olarak meydana getirilen düz yazıdır. Nazım ise, belli ölçülerin kayıtlaması altında meydana getirilmiş yazılardır. Nesir edebiyatının başlıca çeşitleri arasında roman, hikâye, piyes, hâtırat, biyografi, makale, deneme, eleştirme, fıkra çeşitleri yer alır. Nazım edebiyatı çeşitleri arasında da başlıca şiir, manzum piyes, destan yer alır.Sözlü gelenek dışında, zamanımıza kadar gelmiş edebiyat eserlerinin ilkleri, Gilgamış destanı ile Hammurabi Kanunlarıdır. Eski Mezopotamya medeniyetinde edebiyat eserlerinin meydana getirildiği yapılan kazılardan anlaşılmaktadır. Bu arada, Eski Mısır'da meydana getirilen edebiyat eserleri de önemli yer tutar.
Fakat asıl anlamı ile ilk edebiyat eserleri. Eski Yunanlıların meydana getirmiş olduğu eserlerle ve Yunan edebiyatı ile başlar. Bundan sonra, bütün medeni milletler, kendi edebiyatlarını geliştirmişlerdir.
DANZİG « Dünya Coğrafyası
Baltık denizinde bir Polonya Umanı ve şehri. Vistül nehrinin ağzındadır. 1450-1793 yılları arasında Polonya'ya ait bir şehir olarak kalmış, 1793 - 1807 yılları arasında Prusya'nın eline geçmiş, 1815 yılına kadar Fransızların elinde kalmış ve bu tarihten itibaren Polonya'ya terkedilmiştir.1919 da imzalanan Versay antlaşmasına göre Danzig, Polonya'ya verilmemiş ve Doğu Prusya'yı Almanya'dan ayıran bir koridor haline getirilmiştir. Dış münasebetler bakımından Polonya'ya bağlı kalmış, anayasası Milletler Cemiyeti tarafından garanti altına alınmıştır. Birinci Dünya Savaşından sonra defalarca anlaşmazlıklara sebep olan Danzing'in Almanlar tarafından işgal edilmesi ile son bulmuştur. İkinci Dünya Savaşı boyunca Almanların elinde kalan Danzig, 1945 Potsdam antlaşması ile yeniden Polonya'ya bırakılmıştır.
BASTİLLE « Tarih
Fransız ihtilâli sırasında halk tarafından yıkılan Paris'in ünlü kale ve siyasî mahkûmlar zindanı. Fransa kralı Charjes V. tarafından 1369 da temeli atılmış ve 1382 de Charles VI. zamanında tamamlanmıştır. İki yüz yıl kadar kale olarak kullanılmış, sonraları bir devlet zindanı haline getirilmiştir. Bilhassa siyasî suçluların konulduğu bir yer olan Bastille, büyük Fransız ihtilâlinin başlangıç, tarihi olan 14 Temmuz 1789 günü Paris halkı tarafından zapt edilerek yıkılmış ve içindeki mahkûmlar serbest bırakılmıştır.
