Nedir
İNGİLTERE « Dünya Coğrafyası
Batı Avrupa'da bir krallık. Adalardan meydana gelmiş bir ülkedir. Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı unvanını taşır. Çok değişik şekilde idare edilen sömürgeler himaye altında bulunan memleketler, bağımsız birer devlet özelliğinde olan dominyonları ile birlikte Britanya İmparatorluğu'nu meydana getirir. İngiltere (Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı) dört kısımdan meydana gelmiştir: Başşehri Londra olan asıl İngiltere ve Gal ülkesi, başşehri Balfast olan Kuzey İrlanda. Bu dört ülke, bağımsız bir cumhuriyet özelliğinde olan ve Britanya Milletler Topluluğu na bağlı olan İrlanda ile birlikte Britanya adalarını meydana getirirler. İrlanda adalarının yüzölçümü 244.000 kilometrekare, nüfusu 52.963.983 tür.
Coğrafya : Britanya adaları ikisi büyük olmak üzere binlerce adaya parça-anmıştır. Yeryüzünde en çok deniz etkisi altında bulunan bu adaların kıyıları pek çok girintili ve çıkıntılıdır. Bu durum ingilizlerin denizci bir millet olmalarına yardım etmiştir. Asıl İngilte renin batı yönleri dağlık, fakat doğu ta rafları genel olarak düzlüktür. Başlıca Thamas, Severn ve Ouse ırmaklarıyla sulanır. İskoçya ülkesi, Cheviot dağlarıyla asıl İngiltere'den ayrılmış olup ormanlı ve pek hoş manzaralı dağlarla kaplı, dır. Başlıca Clyde adlı İrlanda denizine akan bir ırmağı vardır. Dağları birbirine paralel uzun çukurlarla ayrılmıştır. Buralarda birçok derin ve manzaraları güzel göller vardır. Bu vadilerden biri olan Glen More veya Kledoniyen kanalı bütün İskoçyayı enine keser. Kuzey İrlanda'nın toprak arızaları daha azdır. Birleşik Krallığın her tarafında iklim pek rutubetli, sislidir, fakat Atlas Okyanusu kuzeyindeki sıcak su akıntısı ve güney batı rüzgârları sayesinde bu nemli iklimin havası çok ılımandır. Yazın sıcaklık derecesi ortalama 15, 18 kışın soğukluk ise 3 ile 6 arasındadır. Kuzeyde ve dağlık yerlerde soğuk daha düşük olur. Britanya adalarının topraklarından elde edilen ürünler, nüfusun ancak beşte birine yetişebilir. Fakat, buna karşı hayvan ürünleriyle, işletilen kömür ve demir madenleri pek zengindir. Adalar pek eski bir sanat olan dokumacılık endüstrisi, demir endüstrisiyle birlikte şehirlerin büyük birer ticaret merkezi olmalarını sağlamıştır. Harb filosu itibariyle dünyanın başta gelen devletlerinden biri olduğu gibi ticaret filoları bakımından da aynı seviyededir.
Birleşik Krallık, parlâmanter bir krallıktır. Hanedanın devamını temsil eden kral, her şeyden önce bir sembol olup rolü muvazeneyi ve uzlaşmayı sağlamaktır. İcra kuvveti, bir başbakanın reisliği altında bakan sayısı değişen bir kabinenin elindedir. “İmparatorluk Parlâmentosu” denen Londra'daki parlâmento iki meclisten meydana gelir. Avam Kamarası, Lordlar Kamarası. Kanun yapmak kuvveti dört yıl için seçilen Avam Kamarası, yani milletvekillerinin elin. dedir. İmparatorluk parlâmentosunda temsil edilen Kuzey İrlanda'nın Belfast. da ayrı bir küçük parlâmentosu vardır.
Tarih: Britanya adaları, Milâttan yüz yıl kadar önce Romalılar tarafından işgal edilmiştir. Burası o zamanlar, pek ilkel bir şekilde yaşayan Keltlerin elinde bulunuyordu. İskoçya’nın Picte'ler ve Scotlar denen yerli halk: Romalılara karşı pek şiddetle karşı koymuşlar, beşinci yüzyılda Bretonlar imdatlarına İngiliz ve Sakson kabilelerini çağırmışlardır. Fakat bu yeni gelenler, yardım edecek yerde memleketi hükümleri altına almışlar ve içlerinden Büyük unvaniyle tanılan Alfred 886 da ilk defa Anglo - Saxon kiralı olmuştur. 1017 ile 1042 arasında İngitereyi Danimarkalılar istilâ etmiş, ondan sonra 1066 da Normandlar başlarında Guillaume (Hestigs) olmak üzere gelerek bir hükümdarlık soyu kurmuşlardır.
Fakat 150 yıl içinde Normandlar mağlûplarının içinde eriyerek İngilizleş mislerdir. Kral John zamanında değiştirilmek istenen bir kanun yüzünden İngilizlerin ayaklanması üzerine 1215 de kral Magna Carta denen fermanı imzalamaya mecbur kalmıştı. Bu ferman gereğince kral, meclisin kararı olmaksızın bir kanunu degiştiremeyecekti: İngiltere'de parlâmento hayatı o zamandan sonra kuvvetlenmeye başlamıştır. 1295 te Birinci Edward zamanında parlamento daha ziyade gelişmiş ve nihayet Lordlar Kamarası ve Avam Kamarası adiyle ikiye ayrılmıştır. 1492 de Colomb Ameri ka'yı keşfettiği sırada İngiltere'de Tudor hanedanından Birinci Henry kıral bulunuyordu. Gemicilikte büyük kabiliyet gösteren ve büyük deniz yolları üzerinde bulunan İngilizlerin deniz egemenliği yoluna girmesi bu tarihlerde başlar. O zamanlar bütün İngiltere'nin nüfusu ancak bugünkü Londra nüfusu kadardı ve Londra şehri de Thames'in iki kenarına sıralanmış çamurlu binalardan mürekkep bir kasabacık halinde idi. 1588 de İngiliz amirali Sir Francis Drake İspanyolların meşhur Yenilmez Armadasını perişan edince İngiltere artık denizlere hâkim olmaya başlamıştır. Avrupa dinî kavgalarla bocaladığı sıralarda oradan kaçan halk İngiltere ye sığınmışlardır Bu suretle Felemenkler İngilizlere, dokumacılığı, madenleri işlemeyi, Fransadan kovulan Huguenot'lar ince Fransız sanatlarını öğrettiler. İspanya'dan vesaire yerlerden gelen Yahudiler de Londra'da bankerliğin temelini kurdular. İngiltere o yüzyıllarda kâh Tudor ve Stuart gibi cebbar krallar tarafından idare edilmiş, Cromwell zamanında olduğu gibi bir askerlik cumhuriyeti şekline girmiş olmakla beraber gene Avrupa kıtasına nispetle engin bir hürriyet havası İçinde bulunuyor ve bu hal vatanlarında rahat edemeyenlerin İngiltere'ye göçmelerine sebep oluyordu. Bir taraftan memleketin demiri ve kömürü işletiliyor ve İngiltere dokuma fabrikaları ve demir endüstrisiyle ve dünya mallarının alışveriş merkezi olmakla dünya ticaretine hâkim duruma gelmiş bulunuyordu; Hele denizlere hâkimiyet yüzünden İmparatorluk büsbütün gelişti. 1763 te Fran sa'nm elinden Kanada ve Hindistan sö. mürgelerini aldı, yeni keşifler ve işgallerle sömürgelerini genişleterek Avustralya kıtasında ve Yeni Zelanda'da yerleşti. Birinci Napoleon'un Avrupa egemenligine son veren kuvvet 1815 teki müttefiklerin Waterloo savaşındaki başarılarından çok İngiltere'nin 1805'teki Trafalgar deniz zaferi olmuştur. Bu suretle İngiltere artık bütün dünya üzerindeki her önemli konuya karışan emperyalist bir kudret haline girdi. Doğu meselesine Osmanlı İmparatorluğunun lehine girmesi ve 1856 Kırım Muharebesine katılması da imparatorluğa Doğu âleminde yeni bir kudret ve geniş menfaatler sağlamıştır. Halifelik makamına yardımcı görünerek Hindistan Müslümanları üzerindeki hâkimiyetini arttırıyor ve oradaki Müslüman İmparatorluğuna nihayet veriyor. Ayastefanos Muahedesinin Berlin, de biraz hafifleştirilmesine vasıta olmasına karşı Kıbrıs'ı komisyon olarak alıyor, muhtelif vesilelerden faydalanarak Cebelitarık, Süveyş ve Aden gibi dünyanın başlıca geçit noktalarını eline geçiriyordu. Büyük Britanya uzun zaman dan beri kendisini uğraştıran İrlanda meselesini 1921 de halletmiş ve o tarihten sonra Güney İrlanda dominyonlara dahil Serbest İrlanda Devleti halini almıştır. 1914 -1918 Birinci Dünya Savaşma katılan İngiltere Amerika'nın da iştirakini temin ederek zaferin mühim âmili olmuş ve Alman emperyalizmine en büyük darbeyi vurmuştu. Yirmi yıl içinde kendini toplayarak dünya hegemonyasını eline almak isteyen Almanya ile müttefikleri olan İtalya ve Japonya'dan mürekkep totaliter devletler grubunun da nihayet 1935-1945 İkinci Dünya Savaşı sonunda kesin olarak yere serilmelerinde en mühim bir sebep olmuştur.
İkinci Dünya Savaşından sonra, imparatorluk, eski kudreti ile devam edememiş bu durumu gören İngiltere krallığı, sömürge halinde bulunan bir çok ülkelere bağımsızlık vermek yolunu tutmuş, bir çok ülkeleri de bağımsız kılmanın yanında, Britanya Milletler Topluluğu'nun birer üyesi haline getirmiştir
Büyük Britanya Krallığının ve Britanya Milletler Topluluğu'nun başında, bugün, 1952 de ölen kıral George VI. yerine kraliçe olan Elizabeth II. bulunmaktadır.
RADYOSKOPİ « Teknik
X ışınları aracılığı ile bir cismin, bu ışınları en çok soğuran kısımlarının meydana getirdiği gölgelerin bir flüorışıl ekran üzerinde görülebilmesi.
BERN « Dünya Coğrafyası
İsviçre Cumhuriyetinin başşehri. Aare nehrinin iki kenarında kurulmuş 161. 000 nüfuslu bir şehirdir. Orta Avrupa'nın en güzel ve bakımlı şehirlerinden biri olan Bern endüstrisinin ve ilmî müesseselerinin kıymeti ve çalışmaları ile ünlüdür .
Bern aynı zamanda İsviçre kantonlarından biri olan Bern kontonun da merkezidir.
KONKLAV « Devlet
Yeni bir papa seçimi için, Roma Katolik Kilisesi kardinallerinin meclisine verilen ad. Konklav, her zaman Komada toplanır. Papanın ölümünden sonra üç hafta içinde toplanması gerekmektedir. Papa ölünce, dünyadaki bütün kardinaller Roma'ya çağrılır. Bunlar, dünya ile olan bütün ilgilerini keserler. Papayı seçinceye kadar toplantılarına devam ederler. Konklav aşağı yukarı 300 kardinalden meydana gelir. Papa, toplantıya katılanların üçte iki çoğunluğuiseçilir. Eğer oy pusulaları çoğunluğu sağlayamazsa,ıslak otlar arasında yakılır.Bu koyu bir dumanın bacadan çıkmasını gerektirir, binanın dışında bekleyen halk, yeni Papanın henüz seçilmediğini anlamış olur. Seçim için gerekli oy toplanınca, oy pusulaları doğrudan doğruya yakılır. Çıkan beyaz duman, yeni Papanın seçildiğine işarettir. Bunun üzerine en yaşlı kardinal, Deacon balkonuna çıkar ve “Habemus papam” (Papaya sahibiz) diye seçimi bildirir.Konklav bazen bir günde, bazen da haftalarca sonra işini bitirir.
BALON « Bilim ve Sanat
Atmosfer içinde yükselmek ya da orada dengede durmak için hafif ve gaz geçirmez kumaştan yapılmış, yoğunluğu havanınkinden az olan bir gazla doldurulmuş küresel, sucuk biçimindeki vasıtalara verilen ad. İstenilen yere götürülebilen cinsten olmayan balonların genel olarak ipekten yapılmış bir “zarf”ı vardır. Bu zarf gazın geçmemesi için keten yağı ile sıvanmıştır. Küresel balonlarda üst yarım küreyi tamamıyla örten bir file bulunur. Bu filenin ipleri sert odundan yapılmış bir halkaya tespit edilmiştir. Bu halkaya asılan “sepet”te adamlar, “safra” adı verilen kum torbaları ve çeşitli eşya bulunur. Küresel balonların alt kısmı “boğaz” adı verilen uzunca bir tüp ile sonlanmıştır. Bu tüp, balon çok şiştiğinde içerdeki gazın kaçmasını sağlar. Bir balon hareket edeceği zaman şişirilir. Balonun daha da yükseklere çıkmasını isteyen baloncu, sepetin içindeki safra'ları boşaltır. Balonun inmesini sağlamak için de balonun boğaz kısmında bulunan tüpe bağlı olan ve sepete kadar inen bir ipi çekmek gerekir. Bu suretle balonun içindeki gazın kaçması ve balonun inmesi sağlanmış olur. îlkin havagazı, hidrojen gibi yanıcı gazlarla hidrojenden iki kere daha yoğun alan Helyum gazı ile doldurulmuştur. Balon üzerinde yapılan uzun araştırmalardan sonra ve bilhassa patlamalı motorun icadından sonra sevk edilen cinsten balonlar yapılmıştır. Önceleri buhar ve elektrik motorları ile işleyen sucuk şeklinde balonlar yapılmıştır.
İlk hava balonları, Mongolfier Kardeşler denilen kâğıt fabrikatörü Joseph Jacques Etienne Montgolfier (1745 -1799) tarafından 1783 yılında Annonay' de uçurulmuştur. Bundan sonra hidrojen gazı ile doldurulmuş olan balonlar uçurulmuş ve 1785 de Blanchard, Jeff-ries ile birlikte Manş'ı geçmeyi başarmıştır. 1883 de Renard ve Kreba tarafından, elektrik motoru ile hareket eden, hareket noktasına geri gelmeğe muvaffak olan ilk sevk edilebilen balon yapılmıştır. 1900 yılından sonra balonculuk önemli gelişmeler göstermiş, Almanlar (1900 da Garf Zeppelin tarafından yaptırılan 130 metre uzunluğundaki balon) ve İngilizler (1919 yılında yapılan, Atlantik üzerinde gidiş dönüş uçuşu yapan R. 34 hava gemisi) tarafından bu alanda önemli başarılar elde edilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı'na kadar önemli bir çok işlerde kullanılan balonlar, uçakların büyük gelişme kaydetmesi karşısında önemini kaybetmiş bulunmaktadır. Bugün balonlar çoklukla meteorolojik gözlemlere yarayacak olan barometre, termometre, elektrometre gibi yazıcı âletleri taşıyarak, meteorolojik bulgular için kullanılmaktadır.
KÜKÜRT « Kimya
Kimyasal bir eleman. Sembolü S, atom numarası 16, atom ağırlığı 32.006 dır. Limon sarısı renginde basit bir elemandır. Tabiatta saf ya da filizler halinde bulunur. Bulunduğu yerler çoklukla eski yanardağlar çevresidir. Barut, kibrit yapmakta, kauçuğun soğuk ve sıcağa dayanır hale getirilmesi işleminde kullanılır.
Kükürdün bileşikleri: Kükürdün önemli olan başlıca bileşikleri şunlardır: 1 - Kükürtlü hidrojen (H2S) Normal sıcaklıkta gaz halinde bulunur. Kaynama noktası – 610 ergime noktası - 83° dir. Çürük yumurta kokusundadır. Sülfürlü bileşiklerinden asit etkisiyle elde edilir. 2 - Kükürt dioksit. Renksiz, boğucu, ekşi bir gazdır. Sülfürik asit elde edilmesinde kullanılır. Organik boyaların rengini gidermekte kullanılır. 3 - Kükürt trioksit. Sıvı ve kristal durumda bulunur. Su ile birleşmesinden sülfirik asit meydana gelir.
